Philip Kerr - Metropolis (2019)

Moorden in het Berlijn van 1928



(Door Hans Knegtmans)

Op 23 maart 2018 overleed de Schotse auteur Philip Kerr, amper 62 jaar oud. Op foto's oogt hij als de vitaliteit zelve. Zijn laatste twee romans - Transfermaand en De hand van God - spelen zich af in de wereld van het Engelse profvoetbal. Dat is geen onderwerp waarmee je massaal de lezers naar de boekwinkel trekt, althans niet in Nederland. Goddank blijkt de productieve schrijver op de valreep nog een 'echte' Kerr te hebben geschreven.


Metropolis is grotendeels gesitueerd in het Berlijn van 1928, aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog. Hoofdpersoon is als zo vaak de Duitse politieman Bernie Gunther. Aan het begin van het boek wordt de jeugdige rechercheur gepromoveerd tot bemanningslid van 'de moordwagen'. Dat is een soort rijdend laboratorium.

Bernie is vereerd maar ook verrast. Niet alleen omdat hij een betrekkelijk groentje is, maar ook omdat bij zijn weten inspecteur Kurt Reichenbach de belangrijkste gegadigde voor deze functie was. Maar nee: zijn Joodse chef Bernard Weiss en de sterrechercheur Ernst Granat (in de wandeling ook wel De Buddha genoemd) lijken te weten waar ze aan beginnen: 'Je bent ijverig en je weet wanneer je je mond moet houden.' Dat eerste is zeker waar, maar de lezer merkt snel genoeg dat Bernie niet uitblinkt in tact en subtiliteit.

Kerrs thrillerreeks over de wereld van Bernie Gunther is verre van chronologisch. De eerste drie delen - gepubliceerd in 1989 tot en met 1991 - worden tezamen wel aangeduid als De Berlijnse trilogie. Daarna belandde Bernie op een zijspoor, en het duurde tot 2006 tot het vierde deel van de serie uitkwam.

In De een van de ander runt Bernie na een tussendoortje in, waarom ook niet, het Duitse leger, een detectivebureau in München. Het is dan 1949. De schrijver springt dus lustig heen en terug in de tijd. Dat zou bij een mindere auteur een compositorische warboel kunnen opleveren, maar Kerr houdt de teugels strak. Daarom is er voor nieuwkomers niet de minste reden om met een ander deel dan Metropolis te beginnen.

De hoofdpersoon krijgt nauwelijks tijd om zich in te werken in zijn nieuwe positie. Recentelijk zijn vier prostituees vermoord. Moorden zijn nooit leuk, en dat is hier al niet anders. De dader heeft al zijn slachtoffers gescalpeerd en wordt daarom in de pers met Winnetou aangeduid. (Vandaag de dag zou niemand dat begrijpen maar voor de krantenlezers van toen is het Indiaanse opperhoofd, ontsproten aan de geest van boekenschrijver Karl May, een begrip.)

Bernie weet maar al te goed dat in het Berlijn van die tijd nette mensen weinig of geen begrip hebben voor dames van lichte zeden. En niet alleen voor hen. Ook andere bevolkingsgroepen zijn niet bijster populair. Kerr noemt in één adem drugsdealers, prostituees, pooiers, travestieten, flikkers, Joden en communisten. Je vraagt je af waarop Bernie in de proloog zijn opvatting baseert dat hij 'voor geen goud ergens anders zou hebben willen wonen'. Dat klinkt als een Jordanees die zijn liefde voor Amsterdam betuigt.

En dan hebben we het nog niet eens gehad over een tweede reeks moorden die hij moet zien op te lossen. Die vermoorde meisjes is één ding, maar tot overmaat van ramp telt Berlijn nog een andere seriemoordenaar. De man noemt zich dr. Guadenschuss. Die heeft niet zozeer problemen met prostituees als wel met invalide ex-militairen die, verminkt en wel, hun vaderland te schande maken. Inmiddels heeft de dokter drie moorden op zijn geweten. De autoriteiten wachten op de volgende uitbarsting. Op instigatie van zijn chef neemt Bernie deel aan - het nieuwste van het nieuwste - een undercoveroperatie. Alweer geen succes.

Voor de authenticiteit voert de auteur enkele bestaande kunstenaars uit die periode op. Zo krijgt de stad bezoek van de visionaire filmregisseur Fritz Lang, die historie schreef met zijn meesterwerk Metropolis. De filmmuziek (Mackie Messer) bevalt Bernie maar matig. Hij permitteert zich een botte grap aan het adres van zangeres Lotte Lenya. 'Prima stem. Goede muziek ook. Geschikt als geheugensteuntje dat ik de pianostemmer moet opbellen.'

Daar heeft hij een punt. Ik word ook nog steeds wat nerveus als ik die evergreen op de radio hoor.

Philip Kerr - Metropolis. Uitgeverij Boekerij, 352 pag.

Deze recensie, met toestemming van de auteur overgenomen, verscheen eerder in Het Parool.

Onder vuur (nieuws, 2019)

Felicity Huffman als Linda Fairstein in When They See Us

Linda Fairstein mikpunt van kritiek door Netflix-serie



Ooit was ze de heldin van het Openbaar Ministerie in New York, nu wordt thrillerschrijfster Linda Fairstein overal uitgekotst. Aanleiding is de Netflix-serie When they see us, waarin de bedenkelijke rol die Fairstein ooit speelde bij de berechting van de Central Park Five behoorlijk wordt uitgelicht.

De nu 72-jarige Linda Fairstein was het hoofd van de eenheid voor seksuele misdrijven van het kantoor van de officier van het district Manhattan van 1976 tot 2002. Ze werd een van de bekendste aanklagers in het land. Daarna werd ze een verdienstelijk thrillerschrijver met twintig titels op haar naam over openbaar aanklager Alexandra Cooper. Ze groeide uit tot een 'celebrity' die regelmatig aan belangrijke paneldiscussies deelnam en lid werd van diverse besturen.

Maar nu ligt ze al een week onder vuur. Sinds de première op Netflix van de serie When They See Us van regisseur Ava DuVernay staat Fairstein synoniem voor iets anders: als vertegenwoordiger van een justitieel systeem dat vijf zwarte en latino tieners ten onrechte de gevangenis in liet draaien wegens een brute verkrachting.

Scène uit When They see Us

Fairstein leidde de divisie seksmisdrijven toen, in 1989, een blanke vrouw die aan het joggen was in het Central Park, werd aangevallen, geslagen, verkracht en voor dood werd achtergelaten.

In de vierdelige serie is het door Felicity Huffman gespeelde karakter van Linda Fairstein de drijvende kracht in de zaak die alles doet om vijf lukraak in het park opgepakte zwarte jongens achter de tralies te krijgen voor deze misdaad. Zij weet een openbaar aanklager die twijfelt aan de schuld van de jongens zo ver te krijgen dat zij toch een zaak tegen ze aanspant. Donald Trump, toen zakenman, plaatste een grote advertentie in de dagblad, waarin hij meldt dat hij het liefst zou hebben gezien dat de vijf de doodstraf zouden hebben gekregen.

De afgelopen dagen hebben online petities en de hashtag #CancelLindaFairstein opgeroepen tot een boycot van haar boeken en haar vertrek uit diverse besturen. Na een vloedgolf van kritiek op Twitter heeft ze haar eigen account gedeactiveerd. Later trok ze zich terug uit de besturen van Vassar College, de opleiding die ze volgde en de Joyful Heart Foundation, die slachtoffers van seksueel geweld bijstaat. In 1993 benoemde het tijdschrift Glamour haar tot 'vrouw van het jaar', maar dinsdag liet de hoofdredacteur weten dat Fairstein met de kennis van nu die titel niet zou hebben gekregen.

Overigens werd in 2002 bewezen dat de vijf opgepakte jongens zich niet aan de verkrachting schuldig hebben gemaakt. Toen bekende de eerder veroordeelde verkrachter Matias Reyes dat hij het misdrijf had gepleegd. En op de joggende vrouw gevonden DNA-materiaal matchte met dat van hem. 

De Netflix-serie is gebaseerd op de ervaringen van de Central Park Five: Korey Wise, Kevin Richardson, Raymond Santana, Antron McCray en Yusef Salaam. Zij zaten jarenlang in de gevangenis. Pas in 2014 trof de overheid een schikking van 41 miljoen dollar voor de tijd die ze ten onrechte achter de tralies zaten. 

De New York Times vraagt zich overigens af of de Linda Fairstein uit de serie wel overeenkomt met de echte Linda Fairstein. De scenaristen veroorloofden zich diverse vrijheden wat betreft dialogen en  de timing van gebeurtenissen. Maar Jonathan C. Moore, de advocaat die vier van de Central Park Five vertegenwoordigde, zei dat 'we niet zeker weten wat Fairstein precies tegen de officier van justitie en de rechercheurs heeft gezegd', maar dat 'de vertolking van Fairstein in de serie grotendeels de essentie weergaf van wie zij was.'

Overigens kreeg Fairstein vorig jaar al kritiek op haar functioneen eind jaren 80. Het genootschap Mystery Writers of America had haar de eervolle titel van Grandmaster toegekend, als eerbetoon aan haar omvangrijke oeuvre. Maar die titel werd weer ingetrokken, nadat onder collega-schrijver kritiek was ontstaan op Fairstein en haar aandeel in de Central Park-zaak.

Tegenover de website The Daily Beast noemde Fairstein de Netflix-serie 'een en al leugens'. De reeks is volgens haar 'een compleet onware versie van de gebeurtenissen' en haar rol in deze zaak. 'In de serie worden mij woorden in de mond gelegd die ik nooit heb gezegd.'

Bron: New York Times, Esquire.com

Zeurzakken (column, 2019)

Geen ruimte, geen liefde 



(Door Peter de Zwaan)

Aan- en opmerkingen op columns komen van vijf kanten: bezoekers van sites (waarvan Hebban de belangrijkste is), van blogs (de belangrijkste: de Spanningsblog), e-mail, Facebook en het plekje in mijn hoofd dat zich met misdaadromans bezighoudt. Het is een gevoelig plekje en soms is het er druk. Dan levert het ideeën en kritiek en omdat ik goed ben geworden in het negeren van kritiek schenkt het extra aandacht aan de ideeën.

Onder meer over voor- en nadelen van papier ten opzichte van internet.

Naar een site moet je toe, bewust, een krant ligt op je tafel, die blader je door en dan zie je van alles en nog wat... behalve stukken over misdaadromans.

Soms wel, hoor, want een beetje krant heeft een boekenredactie waar bij tijd en wijle iemand zegt: ‘Jongens, kom op nou, er worden veel spannende boeken verkocht, laten we daar eens wat meer aan doen.’

De oudste collega, wijs en zuur geworden in de loop der jaren, slaat terug. ‘Komt alleen maar gezeik van. Als we veel aan misdaad gaan doen dan krijgen we die Nederlandse zeurzakken achter ons aan die beweren dat ze mooie boeken schrijven en jullie weten net zo goed als ik dat het niks is en niks wordt.’

Dat niks-idee blijft hangen. Het hangt al heel lang en nou kan één keer per jaar de juryvoorzitter van de (BookSpot) Gouden Strop zich de blaren op de tong kletsen: er zal niets door veranderen.

Vorig jaar heb ik voorzitter Anniko van Santen zeer haar best horen doen en dit jaar heeft ze het vast ook gedaan. Maar in de kranten die ik lees, is me geen enkel interview met haar of de winnares opgevallen.

Omdat de Strop niet belangrijk genoeg wordt bevonden? Zelfs niet nu de prijs vorig jaar is opgekrikt naar 20.000 euro?

Ik ben er bang voor. Jaren geleden was de prijs 1001. Guldens. Geen euro’s. Een bedrag van niks voor een boekenprijs, maar, jongens en meisjes, wat was er een aandacht voor.

Momentum. Dat is het woord dat ik nu hoor te gebruiken. We hadden het en we zijn het kwijt geraakt.

Omdat wij, misdaadschrijvers, van die beroerde boeken schrijven?

Ik geloof daar niet zo veel van. Ik heb het meerdere malen een recensent horen zeggen, maar als ik vroeg: ‘Hoe vaak lees jij Nederlandstalige misdaadromans’ dan kwam te vaak het hakkelende antwoord neer op: ‘Zelden, want jullie kunnen er niks van.’

De Volkskrant had ooit een recensent die dit zei voor hij aan het recenseren sloeg. Het Algemeen Dagblad had een heel ervaren recensent die werd weggepest (en daarna thrillerweb.nl begon). Er zijn meer voorbeelden.

Geen ruimte, geen liefde voor het genre, geen plannen voor verbetering.

Dan kom je als liefhebber inderdaad snel terecht bij websites en blogs. Dat is even mooi als betreurenswaardig.

Zoiets denkt dat misdaadplekje in mijn hoofd en het eindigt meestal met: oké, dit weet je allemaal al een hele tijd, ga je nu weer verder met je boek?

Algoritmes (nieuws, 2019)

Computer breekt writer's blocks af en mijdt clichés



Wattpad, de redactie van De Spanningsblog had er nog nooit van gehoord. Een enorme lacune in de kennis natuurlijk, want dit Canadese platform voor verhalenschrijvers bestaat al sinds 2006. Het geeft schrijvers waar het kan een duwtje in de rug.

Via de website of de app kunnen gebruikers bijvoorbeeld verhalen of gedichten schrijven en online zetten. De verhalen kunnen beoordeeld worden door lezers, door op deze hoofdstukken een stem uit te brengen of een reactie achter te laten. Wattpad biedt ook tientallen schrijfhulpmiddelen om de kwaliteit van het verhaal naar grotere hoogten te brengen.

Naar eigen zeggen heeft Wattpad meer dan 2 miljoen auteurs en 40 miljoen bezoekers per maand. Er worden dagelijks meer dan 100.000 teksten gepubliceerd.

Nu experimenteert de site met gebruik van kunstmatige intelligentie om hun auteurs te helpen bij het verbeteren van hun verhalen, meldt INCT, het platform voor uitgeefexperts. Wattpad zet data-analyse in om de verhalen die succesvol zijn op het platform ook daarbuiten op weg helpen. De computer laat zien over welke passages lezers het meest te spreken waren en over welke het minst.

In de toekomst wil Wattpad schrijvers ook begeleiden tijdens het creatieve proces. De feedback die voorheen alleen van de lezers kwam wordt dan aangevuld met tips van algoritmes. Op basis van data uit talloze publicaties is vooraf een aantal valkuilen geïdentificeerd. Wordt een van deze blokkades in een nieuwe tekst gesignaleerd, dan wijst de software daarop. In eerste instantie wordt naar grammatica, stijl en opbouw gekeken. Daarnaast probeert de software clichématige plotwendingen te signaleren en doet het suggesties als de auteur met een writer's block zit.

Een kind kan de was doen, zo lijkt het. Maar het lijkt de redactie van De Spanningsblog dat het toch veel meer voldoening geeft als je zonder al die hulpmiddelen zelf een verhaal verzint en schrijft.

Bron: INCT 

Last van zijn geweten (nieuws, 2019)

Zuid-Afrika: een nieuw thrillerland?



Er lijkt een nieuwe thrillernatie in opkomst: Zuid-Afrika. Steeds meer spannende boeken gaan over of zijn afkomstig uit dit land van biltong, bobotie en rooibosthee.

Deon Meyer is verreweg de bekendste naam in het rijtje spannendeboekenschrijvers uit de regenboognatie. De veelgeprezen auteur heeft een grote schare fans in Nederland en schreef drie jaar geleden nog de cadeaunovelle De vrouw in de blauwe mantel.

Andere bekende thrillerauteurs uit Zuid-Afrika zijn Mike Nicol, Margie Orford, Malla Nunn en Sarah Lotz. Vermeldenswaard is ook dat de bekroonde Britse schrijfster Belinda Bauer opgroeide in Zuid-Afrika. Andere schrijvers hebben zich laten inspireren door het land. Vorige maand verscheen bij uitgeverij De Fontein de thriller Moord volgens Turner van de Britse psychiater Tim Willocks, over corruptie, moord en machtsmisbruik in en rond Kaapstad.

Uitgeverij Volt komt met een nieuwe Zuid-Afrikaanse naam op de proppen: Rudie van Rensburg. Van zijn hand verschijnt in juli zijn debuut Klem.

De held in dit verhaal is Carl Bester. De goede man zit klem. Tijdens zijn laatste zaak bij de Zuid-Afrikaanse politie heeft hij drugsgeld achterovergedrukt, waarna hij ontslag heeft genomen. Wanneer zijn meerdere erachter komt dwingt die hem één laatste keer undercover te gaan, om een illegaal wapennetwerk op te rollen.

Drie Zuid-Afrikaanse zakenlui verdienen flink bij met illegale wapenhandel aan Nigeriaanse rebellen, die werknemers van enkele oliemaatschappijen hebben ontvoerd. Als er plannen ontstaan om ook wapens aan de taliban te gaan leveren, krijgt een van de drie last van zijn geweten. En dan wordt er ook nog een moord gepleegd in een chique buurt van Kaapstad.

Van dit alles moet inspecteur Kassie Kasselman een logisch geheel zien te maken. Al snel raakt hij verwikkeld in een web van bedrog tussen politiemollen, Nigeriaanse gangsters en zakenlui die connecties in de hoogste rangen van de Zuid-Afrikaanse politie hebben. Klem is de start van een serie rond Kassie Kasselman.

Rudie van Rensburg (1951) werd geboren in Bloemfontein en verhuisde later naar Kaapstad. Hij werkte als journalist, had diverse functies bij een reclamebureau en werd een bekende schilder. In 2009 besloot hij zich volledig op het schrijven toe te leggen. Zijn debuut Klem verscheen in 2013 en sindsdien levert hij elk jaar een thriller af.

Gesignaleerd 469 (nieuws, 2019)

Mark Cameron - Tom Clancy. In zijn macht 



Bij uitgeverij A.W. Bruna is verschenen Tom Clancy - In zijn macht van de Amerikaanse schrijver Mark Cameron. Het is de eerste thriller van Cameron over Jack Ryan, de door Tom Clancy bedachte held.

Jack Ryan is de langstzittende Amerikaanse president ooit. Hij werd ingezworen aan het eind van Ereschuld, de thriller die Tom Clancy in 1994 publiceerde. Sindsdien heeft hij met tal van kwaadaardige regimes, dictators en ander gespuis te maken gehad.

Een aanval op een olieboorinstallatie in Tsjaad wordt gevolgd door een terreuraanslag op een Amerikaans oorlogsschip. Terwijl president Jack Ryan zich voorbereidt op een topontmoeting met de Chinese president Zhao, siddert de wereld onder het geweld van een reeks aanslagen die niets met elkaar te maken lijken te hebben.

Maar wanneer op een afgelegen weg in Texas een auto aan de kant wordt gezet en een gestolen USB-stick wordt gevonden, blijkt er wel degelijk een verband te bestaan.

De internationale verhoudingen komen nog verder onder druk te staan wanneer een Amerikaans spionageschip uit koers raakt in de Zuid-Chinese Zee en in Chinese handen dreigt te vallen. Aan John Clark, Ryans rechterhand, en het team van de onder de radar opererende dienst Campus de taak om het brein achter de aanslagen te ontmaskeren, voordat het te laat is…

Voordat Mark Cameron (1961) begon met het schrijven van avonturenromans in de Jericho Quinn-reeks en de serie Jack Ryan-thrillers voortzette, was hij 29 jaar lang politieman. Daarna was hij onderdeel van de United States Marshals Service, gespecialiseerd in persoonsbeveiliging. In 2011 besloot hij zich fulltime aan het schrijven te wijden. Hij heeft een zwarte band in jiujitsu, is een gecertificeerde diepzeeduiker en een enthousiast motorrijder. Een mannetjesputter dus.

Vanaf de dag dat hij de bestseller The Hunt for Red October las, was Cameron een groot fan van de thrillers van Tom Clancy. Zijn goede vriend, Clancy's co-auteur Mark Greaney, introduceerde hem bij Tom Colgan, redacteur van de Ryan-thrillers, als mogelijke schrijver van nieuwe thrillers in de serie. Cameron haalt zijn schouders op bij het horen van kritiek van schrijvers op het voortzetten van de Tom Clancy-serie na diens dood in 2013. 'Sommige mensen zijn hun leven lang boos, ik ben van de meer opgewekte soort. Als je deze boeken niet wilt lezen, dan doe je dat gewoon toch niet?' Dit jaar verschijnt van Cameron de derde thriller in de Jack Ryan-reeks.