De recensenten (achtergrond, 2008)

'DE THRILLER WORDT GEDISCRIMINEERD'

De een noemt het 'literair damesgereutel', de ander spreekt van 'psychologische thrillers voor en door vrouwen, met veel aandacht voor het slachtoffer'. Dat is, aan de vooravond van de Maand van het Spannende Boek, volgens recensenten dé trend in de misdaadliteratuur. Akelig, kil geweld doet het trouwens ook goed. Daarentegen stoot het stempel 'literaire thriller' af. ,,Het is boerenbedrog.''

(Door Peter Kuijt)

,,Laten we eerlijk zijn: de meeste thrillers zijn consumeerboeken'', zegt Susan Smit. ,,Ze zijn onderhoudend, toegankelijk, spannend, maar zodra je ze uit hebt, ben je ze alweer vergeten.'' De boekenrecensente van tv-programma Goedemorgen Nederland en presentatrice van het boekenprogramma Uitgelezen op interviewzender Het Gesprek, heeft meer op met literaire romans. ,,Literatuur wil meer dan onderhouden. En in thrillers is het taalgebruik doorgaans efficiënt, niet inspirerend of origineel.''
Het is overigens niet zo dat Smit thrillers terzijde legt, verre van dat. Haar favoriete misdaadauteurs zijn Escober, Charles den Tex en Tomas Ross. Van de laatste las ze zijn 'what if'-thriller 'De Marionet'. Oordeel: goed.
Smits vijf collega-recensenten vinden dat het met de status van de misdaadroman wel wat beter kan. ,,De thriller is en blijft een ondergeschoven kindje'', stelt Jürgen Joosten, interviewer en recensent van boekensite Ezzulia.nl. ,,Eigenlijk vreemd, want het is het best verkopende genre. Maar loop een willekeurige boekhandel binnen en literaire romans hebben de overhand. Subsidies gaan allemaal naar literaire auteurs. En er zijn vele literaire prijzen, maar slechts één grote voor de misdaadroman: de Gouden Strop.'',,Kwaliteitskranten huldigen impliciet het standpunt dat een derderangs dichtbundel nog altijd meer aandacht verdient dan een topthriller'', aldus Hans Knegtmans, criticus voor Het Parool en VN Detective & Thrillergids (laatst besproken thriller: 'Gebroken' van
Michael Robotham. ,,Zeer goed!''). ,,Bij thrillers wordt meer dan
bij 'literaire' romans gelet op de publicitaire waarde. De thriller wordt dus gediscrimineerd, zelfs door mensen die beter zouden moeten weten.''
In koor roepen de recensenten dat de media te weinig aandacht besteden aan de spannende roman. ,,Schandalig weinig'', stelt Knegtmans. ,,Televisie en radio blijven achter'', vindt Joosten. ,,Wat ik een gemis vind, is het gebrek aan aandacht voor de Gouden Strop op tv'', betoogt Els Roes, recensente van De Telegraaf, die overigens wel constateert dat de status van de thriller ten goede is veranderd. ,,Was vroeger een thriller alleen iets voor op vakantie, nu is het lezen ervan door het hele jaar heen algemeen geaccepteerd.'' Roes
las laatst 'Cel' van Charles den Tex en 'Ongenade' van Escober. Beide boeken werden lovend besproken.

SYMFONIE
Zo veel smaken, zo veel soorten. Er zijn financiële, historische, literaire, legal, medische, 'what if'- en psychologische thrillers. En vergeet de 'private eye', de politie- en de spionageromans niet. ,,De romantische thrillers à la Esther Verhoef, Simone van der Vlugt en Lieneke Dijkzeul nemen een hoge vlucht'', meent Gijs Korevaar, criticus van het Algemeen Dagblad. Knegtmans noemt dat genre misprijzend 'literair damesgereutel'. De trend om steeds minder spanning te zoeken in de handeling, maar meer in het gevoelsleven van de personages, is al een tijdje aan de gang, vindt Smit. Jos van Cann, samensteller van de Moordgids en jurylid van de Vlaamse thrillerprijs De Diamanten Kogel, denkt dat de tsunami aan 'Da Vinci'-klonen nu wel zo'n beetje voorbij is, maar Knegtmans daarentegen ziet dat er nog steeds eeuwenoude mysteries worden onthuld. ,,Laatst dacht ik na over het 'ontdekken' van de tiende symfonie van Beethoven. Twee weken later kwam er een thriller over uit.''
Korevaar en Roes bespeuren ook een groeiend aantal boeken (zoals die van Chelsea Cain en Franck Thilliez) waarin wreedheid een rol speelt, vaak gepaard gaand met akelig, kil geweld. De Nederlandse thriller zit ook duidelijk in de lift, merken Joosten en Korevaar op. ,,Het genre is het 'Baantjer'-gehalte duidelijk ontstegen en veel schrijvers kunnen zich meten met hun Engelse collega's'', zegt Korevaar. ,,Maar we hebben hier nog steeds geen 'Liza Marklund' of een 'Michael Connelly'.''
Wanneer is een boek eigenlijk spannend? ,,Als er onverwachts dingen gebeuren, er 'teasers' naar het volgende hoofdstuk in zitten'', aldus Joosten. ,,Het moet redelijk onvoorspelbaar zijn en bovenal geloofwaardig.'' Wat Roes betreft, staat of valt een thriller bij de ontknoping. ,,Een thriller die als een nachtkaars uitgaat, is geen thriller.'' Smit wordt graag op het verkeerde been gezet. ,,Ik moet
wel bereid zijn erin mee te gaan. En de opgebouwde spanning moet ook worden ingevuld met een apotheose. Dat mankeert er nog wel eens aan.''

ETIKETJES
De critici verafschuwen het stempel 'literaire thriller', dat tegenwoordig op bijna elke spannende roman wordt gedrukt. ,,Deze specificatie is zozeer aan inflatie onderhevig, dat het geen enkele indruk meer op mij maakt'', zegt Smit. ,,Etiketjes zijn er om kopers te trekken'', vindt Roes. ,,De inhoud van een thriller is bepalend voor welk label ík erop plak.'' Van Cann: ,,Er zijn maar zeer weinig boeken die deze kwalificatie verdienen.'' En Knegtmans: ,,Het stoot af omdat het boerenbedrog is romans van Loes den Hollander en Marion Pauw literair te noemen. De term creëert een schijntegenstelling in
kwaliteit die de achterstandspositie van de thriller versterkt.''
Over vrouwelijke thrillerauteurs gesproken. Hoe verklaren de recensenten het (bestseller)succes van schrijfsters als Saskia Noort en Simone van der Vlugt? ,,Zij schrijven een type boek waar blijkbaar
een grote markt voor bestaat en die de uitgevers kunnen en willen bedienen'', analyseert Van Cann. ,,Deze schrijfsters blijven dicht bij de dagelijkse werkelijkheid van de lezeressen'', denkt Korevaar. ,,Alkmaar als plaats van handeling doet het beter dan altijd weer die Amsterdamse grachtengordel.'' De schrijfsters focussen op herkenbare thema's, stelt Knegtmans. ,,De auteur schrijft zoals zij spreekt. Voorts kun je het boek lezen met uitschakeling van je verstand en je gevoel het werk laten doen: 'Dat nieuwe boek van Simone voelde erg goed. Een van de beste thrillers van het jaar'.''

- Voor welke ondergewaardeerde misdaadauteurs zouden de recensenten een lans willen breken?
Korevaar: ,,Charles den Tex, Jan en Sanne Terlouw, Iain Levinson en in Nederland de Vlaamse auteurs. Die doen het hier matig, terwijl ze over het algemeen goede boeken schrijven.''
Van Cann: ,,Voor de Nederlandstalige auteurs die aan de goede kant van de streep staan, vaak al boeken- en jarenlang.''
Roes: ,,Henk Apotheker. Leest allen 'De Turkenflat'. En voor Jacob Vis. Leest allen 'Wetland'.''
Joosten: ,,Ton Theunis. Bij de verdwijnende politieroman is hij één van de laatste der Mohikanen.''
Knegtmans: ,,Voor William Lashner. Onbekend en de slechte vertalingen helpen ook niet echt. Verder Robert Ferrigno en Elizabeth Rigbey.''

- Lieneke Dijkzeul, het duo Jac. Toes en Thomas Hoeps, Charles den Tex, Simone van der Vlugt en Simon de Waal zijn genomineerd voor de Gouden Strop. Wie moet er op 3 juni met de prijs vandoor gaan?
Roes: ,,Ik ga voor Den Tex.''
Knegtmans: ,,Den Tex moet winnen!''
Van Cann: ,,Ik gok op 'Cel' van Charles den Tex.''
Joosten: ,,Geen moeilijke vraag. 'Cel' van Den Tex is een meesterwerk.''
Smit: ,,Ik zou graag zien dat Den Tex wint.''
Korevaar: ,,Ik persisteer bij een vrouw als winnaar: Lieneke Dijkzeul of Simone van der Vlugt. En kiezend tussen deze twee ga ik voor Van der Vlugt.''

Gianrico Carofiglio - Met gesloten ogen (2008)

ADVOCAAT MET HOOGTEVREES

(Door Mieske van Eck)

Een advocaat die nog worstelt met zijn kinderangsten en die een zwak heeft voor supermarkten. De Italiaanse schrijver Gianrico Carofiglio heeft geen alledaagse held uitgekozen voor zijn tweede misdaadroman. 'Met gesloten ogen' is een rechtbankthriller, waarin het allerminst vaststaat dat het recht zijn loop zal hebben.
Guido Guerrieri is advocaat in de Zuid-Italiaanse stad Bari. Als jongen stond hij doodsangsten uit op de daklijst van een hoog gebouw en daarom hoopt hij ooit een parachutesprong te maken om zijn hoogtevrees te bedwingen. Guerrieri houdt van zijn vriendin, van goede boeken, film, muziek en van lekker eten. En verder is hij helemaal niet zo bang uitgevallen. Hij durft zelfs de zaak op zich te nemen van
Martina, die is mishandeld door haar partner, de zoon van een invloedrijke rechter, één van de machtigste mensen in de stad. De man weigert Martina met rust te laten.
Twee andere advocaten hebben beleefd bedankt voor de eer. Tijdens het proces blijkt waarom. Maar Guerrieri houdt koppig vol. In de dialogen laat Carofiglio het antwoord van de advocaat steeds voorafgaan door wat hij werkelijk denkt. Dat geeft een goed zicht op de overwegingen, twijfels en angsten van Guerrieri. Als rode draad door het boek loopt het verslag van een meisje dat misbruikt is door haar vader.
Martina wordt bijgestaan door Claudia, non en directeur van een opvangcentrum. Zij blijkt een meester in een Oosterse vechtsport, maar achter haar harde uiterlijk verbergt ze een traumatisch verleden. Raak en verontrustend zijn de beschrijvingen van de harde gevechten die de juristen in de rechtszaal met elkaar leveren. Guerriri moet opboksen tegen corruptie en willekeur. Uiteindelijk doet hij een meesterzet, die echter onvoorziene gevolgen heeft.
'Met gesloten ogen' is niet zomaar een thriller, maar een meeslepend, bijna filosofisch relaas over vechten en op tijd meegeven.

Gianrico Carofiglio - Met gesloten ogen. Vertaling Rob Gerritsen.
Uitgeverij Prometheus. 231 pag. 17,95 euro

(bron: Brabants Dagblad)

In zak en as (nieuws, 2008)

THRILLER ROND BOEKHANDEL
Na een beschieting begin deze maand is er woensdagnacht met een brandbom brand gesticht bij christelijke boekhandel 't Schrijvertje in het Brabantse Veen. De politie vermoedt dat de twee zaken samenhangen en is een onderzoek gestart.
Een omwonende hoorde glasgerinkel en een wegrijdende auto en ging samen met eigenaar Gerrit Duijzer naar binnen. Het tweetal wist de brand te doven door de vlammen uit te trappen. De technische recherche is bezig met een sporenonderzoek. Mogelijk is een molotovcoctail door de ruit van de voordeur naar binnen gegooid.
Roetschade heeft toch veel ellende veroorzaakt. Geschat wordt dat een partij boeken onverkoopbaar is geworden. De schade wordt geschat op zo'n 75.000 euro. De zaak ligt op een centraal punt in het dorp waar ook de beruchte nieuwjaarsbranden plaatsvinden.
't Schrijvertje blijft voorlopig gesloten. In de nacht van 5 op 6 mei werd met een vuurwapen op de etalageruiten van de boekwinkel geschoten.
Gerrit Duijzer vermoedt dat de daders het op hem voorzien hebben. Hij zegt een vermoeden te hebben wie het zijn. ,,Ze komen uit Veen, dat is zeker'', zegt Duijzer.

(bron: Brabants Dagblad)

Van de transfermarkt (nieuws, 2008)

KARAKTER LIJFT LIV IN
In september van dit jaar verschijnt bij Karakter Uitgevers de nieuwe 'literaire thriller' 'Gifgroen' van LIV, die vorig jaar debuteerde met 'Wraaklust'.
Van 'Wraaklust', dat bij A.W. Bruna verscheen, werden volgens Karakter 'in korte tijd' meer dan 10.000 exemplaren verkocht. In juli van dit jaar verschijnt de midprice editie.
In 'Gifgroen' is opnieuw de hoofdrol weggelegd voor Sascha de Ruiter. Terwijl het huwelijk van Sascha en Bart lijkt te stranden op Barts kinderwens, krijgt Sascha als pr-manager voor de producent van het voedingsconcern Babico BV pas echt te maken met crisiscommunicatie als er landbouwgif wordt gevonden in potjes babyvoeding. Sascha moet als woordvoerder optreden en roept de hulp in van mediatrainer Donald Hylkema. Kan hij Babico en haar redden?
LIV (pseudoniem) is consultant, trainer en marketingcommunicatiemanager. Sinds 2002 werkt ze freelance.

Best verkocht (nieuws, 2008)

BALDACCI KNALT DE BESTSELLER 60 BINNEN
David Baldacci doet zijn titel bestsellerauteur eer aan. De Amerikaanse schrijver knalt met zijn nieuwste, in Amsterdam spelende thriller, binnen in de Bestseller 60. Hij veroverde in de eerste week meteen de tweede plek, zo blijkt uit gegevens van de CPNB. Hij moet alleen nog Kader Abdolah boven zich dulden. De lijst met best verkochte thrillers:

1. David Baldacci - Niets dan de waarheid
Een wapenfabrikant huurt mensen in om invloed uit te oefenen op wereldconflicten.
2. Simone van der Vlugt - Blauw water
Een ontsnapte tbs'er gijzelt Lisa en haar dochter in hun eigen huis.
3. Tomas Ross - De Marionet
Wat zou er gebeurd zijn als Fortuyn de aanslag had overleefd?
4. Baantjer - De Cock en moord in de hondsdagen
Tijdens de heetste dagen van het jaar moet een rechercheur extra oplettend zijn. De Cock weet dat als geen ander.
5. Loes den Hollander - Broeinest
De gewapende vrede binnen een gezin lost op als twee inmiddels volwassen kinderen worden neergeschoten en vermoord.
6. Suzanne Vermeer - De vlucht
Door de moord op haar vriendin belandt Dagmar in een criminele wereld. Midprice editie.
7. Tineke en Michiel Beishuizen - Schaduwtuin
Een bekende tuinboekenschrijfster wordt dood onderaan de trap gevonden. Een vriendin ontdekt dat het geen ongeluk is.
8. Kjell Ola Dahl - Een kleine gouden ring
Twee moorden, een moeizaam onderzoek, en meerdere verhaallijnen leiden tot een verbluffende ontknoping. Goedkope editie.
9.Lee Child - Jachtveld
Jack Reacher jaagt op het ergste uitschot. Nu wordt hij zelf verdacht van een serie moorden. Goedkope editie.
10. Stephen King - Duma
Na een ongeluk waarin hij zijn arm verloor, begint Edgar Freemantle een nieuw leven op een eiland met een geheimzinnig verleden.
11 Tess Gerritsen - Koud bloed
Na de dood van haar man opent Claire een dokterspraktijk in een rustig dorp. Een reeks tienermisdaden haalt alles overhoop. Goedkope editie.
12. Kate Mosse - De vergeten tombe
Het ontzielde lichaam van een priester wordt gevonden met in zijn hand een set tarotkaarten
13. Anders Roslund & Borge Hellström - Vaderwraak
De grens tussen goed en kwaad is dun. Winnaar van de Glazen Sleutel 2005 (beste Scandinavische misdaadboek). Goedkope editie.
14. John Grisham - De aanklacht
Chemiebedrijf heeft er alles voor over om de slachtoffers van gestort afval te lozen. Thriller.
15. Karin Slaughter - Nachtschade
Jonge lerares wordt verkracht en vermoord. Onderlinge spanningen tussen de lijkschouwer en haar ex, de politiechef, zetten de zaak op scherp. Midprice editie.

(bron: CPNB)

Het populairst (nieuws, 2008)

THRILLERS MEEST GEKOCHT, MEEST GELEEND EN MEEST GELEZEN
Thrillers zijn het populairste genre boeken in Nederland. Misdaadromans worden het meest gekocht, het meest geleend en het meest gelezen. Dat stelt directeur Henk Kraima van de Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek (CPNB) op basis van consumentenonderzoek door Intomart GfK. Zowel klanten van de boekhandel als bibliotheekleden zeggen dat één op de vier boeken die zij lezen tot het spannende genre behoort.
Uit het onderzoek blijkt ook dat de vrouwelijke thrillerauteurs de markt beheersen. De hele top vijf van best verkochte spannende boeken bestaat uit vrouwen en één man. En die man - Sean French - vormt samen met Nicci Gerrard het duo Nicci French. Hun boek 'Tot het voorbij is' was de best verkochte thriller in de periode mei 2007 - mei 2008. Op plaats 2 en 3 staat Esther Verhoef met respectievelijk 'Close-up' en 'Rendez-vous'. Dan volgen de Amerikaanse schrijfster Karin Slaughter met 'Onaantastbaar' en Simone van der Vlugt met 'Blauw water'.
Met de populariteit van de thriller is ook het aantal titels dat de uitgeverijen leveren, toegenomen. Waren er in 2004 155 thrillers in de handel, dit jaar is het aantal verkrijgbare spannende romans gegroeid tot 1338. Uitgeverij Anthos heeft het meest succes met haar thrillers. In de top 60 van het afgelopen thrillerseizoen staat zij met zeventien titels genoteerd.
Kraima maakte de cijfers bekend op de presentatie van het thrillerevenement Juni - Maand van het Spannende Boek. De komende maand staat geheel in het teken van de misdaadliteratuur en wordt 3 juni geopend met The Power of Plots in de Melkweg in Amsterdam. Hoogtepunten van deze avond zijn de bekendmaking van de Gouden Strop 2008 voor het beste Nederlandstalige spannende boek en De Literaire Rechtbank, waar befaamde juristen een hoofdpersoon uit een literair boek aanklagen.
Dit keer voert strafpleiter Geert-Jan Knoops de verdediging van fotograaf Bob G. (Griffioen), verdacht van moord op het eiland Texel in de novelle 'Zomerhitte' van Jan Wolkers.
Net als bij voorgaande edities van het evenement kunnen lezers hun spannende boek omruilen voor een ander exemplaar tijdens een grote omruilactie op het Centraal Station in Utrecht op 4 juni. Karin Slaughter zal daar signeren.
Wie in juni voor meer dan 12,50 euro aan Nederlandstalige boeken koopt, krijgt het geschenkboekje 'Onbegrepen' van Karin Slaughter cadeau. Het boekje verschijnt in een oplage van 740.000 exemplaren, ruim 100.000 meer dan vorig jaar. De oplage begint daarmee die van de Boekenweek te naderen: dit jaar werden er 960.000exemplaren cadeau gedaan.

De oplage van het geschenk van de Maand van het Spannende Boek is de afgelopen jaren telkens fors gestegen:

2007: 637.000 (Saskia Noort: Afgunst)

2006: 498.000 (Ian Rankin: Schuld en boete)

2005: 485.000 (René Appel: Als broer en zus)

2000: 381.000 (David Baldacci: Nachtwerk)

1995: 323.000 (Dean Koontz: In de val)

1989: 50.000 (Tomas Ross: Mode voor Moskou)

(bron: CPNB, Boekblad)

Bloedrode papaver (nieuws, 2008)

FORTUIN FLEMING-FAMILIE GROEIT MET NIEUWE 'BOND'
De nabestaanden van Ian Fleming zullen hun toch al niet krappe fortuin enorm zien groeien als volgende week een nieuwe James Bond-roman wordt gepubliceerd. Er is een startoplage van 400.000 exemplaren in Groot-Brittannië en de Verenigde Staten en de kans is groot dat er een film van wordt gemaakt.
Het boek, geschreven door Sebastian Faulks (55) ter gelegenheid van Flemings honderdste geboortedag op 28 mei, zou geheim agent 007 doen belanden in een drugssmokkel gedurende de Koude Oorlog. Er wordt niets vrijgegeven over de plot, maar enkele details zijn al uitgelekt. Zo zou er een vrouwelijke karakter genaamd Poppy een prominente rol spelen. Bond-watchers leiden dat af van de cover van de thriller, Devil May Care, die een met bloed bespatte papaver ('poppy') laat zien met een naakte vrouwenfiguur als steel.
Faulks' boek is de 22ste door de Fleming-nazaten geautoriseerde Bond-thriller sinds de dood van de geestelijk vader in 1964. De eerste was geschreven door Kingsley Amis (onder pseudoniem), de laatste verscheen zes jaar geleden, was geschreven door Raymond Benson en verkocht maar vijfduizend exemplaren in het Verenigd Koninkrijk.
Faulks voorspelde eerder dit jaar dat zijn boek de Fleming-dynastie bepaald geen windeieren zou leggen. ,,Ian Fleming is afkomstig uit een van de rijkste families in Engeland'', aldus de schrijver op The Sunday Times Oxford Literary Festival. ,,De bank van Fleming werd overgenomen door J.P.Morgan voor een astronomisch bedrag. Maar zoals vele rijken was de familie er zeer gespitst op om nog rijker te worden. Dat is nu eenmaal het verschil tussen rijke mensen en ons!''
Faulks mag het genoegen smaken dat zijn Devil May Care begeleid wordt door een enorme marketing campagne. Zo heeft de Royal Mail een serie postzegels uitgegeven die Flemings honderdste geboortedag memoren en is er in het Imperial War Museum in Londen een expositie aan de schrijver gewijd. Uitgeverij Penguin mag van de Royal Navy een oorlogsbodem gebruiken voor de persconferentie voorafgaande aan de verkoop van het boek op 28 mei. Er wordt gewerkt aan Quantum of Solace, de tweede Bond-film waarin Daniel Craig de held speelt en die later dit jaar in première gaat. En een drieëntwintigste Bond-film waarover nog geen details bekend zijn, staat gepland voor 2010.
De Fleming-familie benaderde Faulks nadat ze zijn Koude Oorlog-roman On Green Dolphin Street had gelezen. Hoewel hij doorgaans maanden research pleegt voor zijn boeken, raffelde Faulks de Bond-thriller af binnen zes weken. Het ontwerp voor de cover nam twee maanden in beslag.
Faulks zegt dat hij voor tachtig procent de Fleming-stijl heeft gehandhaafd. ,,Ik heb me aan zijn hoofdstukindeling en zinsconstructies gehouden.'' Gesitueerd in 1967 laat het boek een 'meer kwetsbare' Bond zien, die tegelijkertijd galant en sexy blijft. Faulks: ,,Bond is beschadigd en raakt op leeftijd en op een of andere wijze is dit de terugkeer van hem op een laatste heldhaftige missie.''

(bron: The Sunday Times)