Arnaldur Indridason - Onderstroom (2010)

Rohypnol en een paarse sjaal


(Door Maarten Moll)

Na vijftig pagina's lezen in Onderstroom, de nieuwe Erlendur, weet je het zeker; dit is een politieroman zonder Erlendur. Arnaldur Indridason, de IJslandse schrijver die Erlendur, de rechercheur bij de Reykjavikse politie bedacht, heeft daarmee een risico genomen.

In Onderkoeld, dat aan Onderstroom vooraf gaat, was Erlendur ook bezig met de vraag wie hij nu eigenlijk was. Hij is in de hele serie die Indridason om hem bouwt, bezeten van de vermissing van zijn broer. In zijn jeugd is die broer tijdens een sneeuwstorm, waarin Erlendur met zijn vader en zijn broer terechtkwam, verdwenen. Erlendur kampt met een schuldgevoel, en aan het slot van Onderkoeld vertrok hij naar het oosten van IJsland, waar zijn broer verdween.

In Onderstroom zien we Erlendur dus niet terug. Wat Indridason de kans biedt een sidekick van Erlendur, Elinborg, de ruimte te geven. Elinborg, man en drie kinderen, wordt geconfronteerd met een vermoorde man. Hij wordt gevonden in zijn huis in Reykjavik, maar er zijn geen sporen van inbraak. Wel wordt er rohypnol gevonden, een slaapmiddel dat ook bekend staat als de date rape drug, en een paarse sjaal die een penetrante geur verspreidt. Het doet Elinborg aan tandoori denken, een Indiaas kruidenmengsel. Een eerste spoor is gevonden in en zaak die draait om psychologische terreur en geweld en die haar naar een uithoek van IJsland voert.

Indridason heeft een risico genomen met deze Erlendurloze roman. Maar het pakt heel goed uit. Hij geeft Elinborg bijna onnadrukkelijk een achtergrond die sterk is verweven met haar politiewerk. Hij doet dat zo goed dat je Erlendur op een bepaald moment helemaal niet meer mist. Dat bewijst wat voor een goede schrijver Arnaldur Indridason is.

Arnaldur Indridason - Onderstroom. Vertaling Adriaan Faber. Uitgeverij Q, 255 pag.

(Bron: Het Parool)

True crime? (nieuws, 2010)

MISDAADJOURNALIST MAAKT GEHAKT VAN BESTSELLER

Misdaadjournalist Hendrik Jan Korterink heeft vernietigend uitgehaald naar het boek 'Echte mannen eten geen kaas' van Maria Mosterd. Volgens hem bestaat de bestseller uit 2008 uit 'een bizarre mix van feiten en vooral veel fantasie'. Volgende week verschijnt zijn boek 'Echte mannen eten wél kaas' bij uitgeverij Nieuw Amsterdam.

Mosterd vertelt in haar boek, dat bij uitgeverij Van Gennep verscheen, hoe ze vanaf het begin van haar middelbareschooltijd vier jaar lang werd misbruikt door loverboy Manou. Het autobiografische relaas van de tiener uit Zwolle tiener zorgde voor geschokte reacties. Mensen meenden na het lezen van het boek dat Maria's moeder of de school signalen hadden moeten zien en hadden moeten ingrijpen.

Korterink sprak volgens de uitgever met vele betrokkenen, onder wie twee schoolvriendinnen van Maria en Manou zelf. Op essentiële punten bleek het verhaal van Mosterd niet te kloppen, meent de auteur. Zo zou de eerste ontmoeting met Manou niet hebben plaatsgevonden toen ze twaalf was, maar bijna anderhalf jaar later. Ook zouden er geen aanwijzingen zijn dat Manou een loverboy is of was.

Begin dit jaar bepaalde de rechtbank dat Maria's school in Zwolle niet aansprakelijk is voor schade die zij heeft geleden. Mosterd eiste 50.000 euro smartengeld en een schadevergoeding voor studievertraging. Ze heeft vanaf de eerste klas gespijbeld nadat ze door een loverboy uit de klas was gehaald, stelde ze. Regelmatig ging zij, zonder dat haar moeder het wist, niet naar school.

Van 'Echte mannen eten geen kaas' zijn ruim 400.000 exemplaren verkocht. Het boek werd in 2008 genomineerd voor de NS Publieksprijs, de jaarlijkse Nederlandse boekenprijs waarbij de lezer het laatste woord heeft. Het verhaal wordt ook verfilmd.

Hendrik Jan Korterink (1955) is freelancejournalist voor onder meer Revu en Panorama en schreef o.a. 'De zwarte schapen van Oranje' (1992),'Moord in Nederland' (1994), 'De dynastie Van der Valk' (1996), 'Moordenaars op zwarte kousen' (2000) en 'Bom in de Laurierstraat' (2005). In 2008 verschenen van zijn hand 'De wereld van de misdaad' én zijn boek over de gevangeniservaringen van Thea Moear, onder de titel 'De Godmother in Panama'. In 2009 verscheen 'Vrouwen in het kwaad', over recente zaken met vrouwen als dader, slachtoffer, advocaat en psychiater.

Update woensdag 5 mei: Maria Mosterd verzet zich tegen het boek van Korterink. Dat boek staat vol leugens, liet Mosterd weten via een YouTube-filmpje. ,,Zijn boek laat zien hoe een pooier een misdaadjournalist kan manipuleren'', aldus Mosterd. ,,Dit boek is een klap in het gezicht van veel slachtoffers van loverboys. Het bewijst maar weer eens hoe moeilijk het is om geloofd te worden en naar buiten te komen met je verhaal.''

Raadselachtig karakter (nieuws, 2010)

SCOTT TUROW KOMT MET VERVOLG OP 'PRESUMED INNOCENT'

Hij heeft altijd gezegd dat hij geen vervolg zou schrijven op zijn bestseller 'Presumed Innocent'. Maar de Amerikaanse thrillerauteur Scott Turow (61) is toch nog niet helemaal klaar met hoofdpersoon Rusty Sabich. Na meer dan twintig jaar verschijnt op 4 mei van de hand van de schrijver en advocaat uit Chicago het vervolg, getiteld 'Innocent'.

Het verhaal begint met een scène waarin aanklager Sabich op de rand van zijn bed zit. Het dode lichaam van zijn vrouw Barbara ligt onder de lakens. En net als in 'Presumed Innocent' wordt Sabich opnieuw beschuldigd van moord op een vrouw.

'Presumed Innocent' verscheen in 1987 en verkocht een miljoen exemplaren. Hierin moest Sabich voor de rechter verschijnen wegens de moord op zijn maîtresse. Het boek werd succesvol verfilmd met Harrison Ford in de hoofdrol en maakte van Turow van de ene op de andere een ster. Inmiddels heeft Turow meer dan 25 miljoen boeken verkocht. Zijn werk is in 25 talen vertaald.

Turow maakte zich geen zorgen dat hij het karakter en de 'stem' van Sabich niet meer zou kunnen oproepen. Maar het opnieuw betreden van Sabich' wereld was niet zonder druk, aldus de schrijver tegenover Associated Press. In feite voelde het aan als schrijven 'met een aasgier op je schouder'. ,,Ik was een beetje geïntimideerd door mijn eigen succes, aldus Turow tijdens een interview in een vergaderzaal van zijn advocatenfirma in de Willis Tower in Chicago. ,,Ik denk dat het imiteren van jezelf het ergste is wat een schrijver kan overkomen. Ik wilde dat koste wat kost vermijden. Dan komt de vraag: hoe ga je iets schrijven dat op dezelfde plank komt te staan als het boek dat zo'n immens succes was. En uiteindelijk is het antwoord dat je het allemaal moet vergeten.''

Eigenaren van in thrillers gespecialiseerde boekwinkels zeggen dat fans van legal thrillers uitkijken naar Turows 'Innocent'. ,,Met 'Presumed Innocent' heeft Turow de standaard bepaald voor rechtbankthrillers en iedereen die na hem kwam heeft tegen dit werk moeten opboksen, zegt J.B. Dickey, eigenaar van de Mystery Bookshop in Seattle. De schrijver zelf is ervan overtuigd dat hij met 'Innocent' een goed verhaal in handen heeft. Sabich is volgens hem een raadselachtig karakter. ,,Ik denk dat lezers zullen beseffen dat hij eerlijk probeert te zijn, maar dat hij zichzelf niet helemaal kent. Hij handelt vanuit zijn hart, maar toch begrijpt hij zichzelf niet volledig. En dat is een menselijke eigenschap.''

Drie op 'n rij (nieuws, 2010)

OPNIEUW PRIJS VOOR JOHN HART

De Amerikaanse schrijver John Hart (1965) heeft wederom de Edgar Award gewonnen voor de beste thriller. Vorige week mocht hij tijdens een galabanket in New York de prijs in ontvangst nemen voor zijn derde thriller 'The Last Child'. In 2008 won hij de onderscheiding voor zijn tweede misdaadroman 'Down River' ('Gevaarlijke onderstroom'). En voor zijn eerste boek 'The King of Lies' ('De wet en de leugen') werd hij in 2007 genomineerd voor een Edgar Award voor het beste debuut. Hart is de enige auteur die met al zijn boeken is genomineerd voor een prestigieuze prijs van het genootschap Mystery Writers of America.

'The Last Child', bij uitgeverij Luitingh verschenen onder de titel 'Onschuld', gaat over de ontvoering van een jong meisje. De tragische verdwijning doet haar eerst zo gelukkige gezin uit elkaar vallen: de vader kan het schuldgevoel niet aan en verdwijnt met de noorderzon, de moeder zoekt vergetelheid in de armen van drank, drugs en een gevaarlijke minnaar. Alleen haar tweelingbroer Johnny kan haar nog redden en hij moet daarvoor alles riskeren.

John Hart (1965) was strafpleiter toen hij ontslag nam om De wet en de leugen te schrijven. Hij is getrouwd, heeft twee jonge dochters en woont in North Carolina.

Plaat van de Maand (1)

'RÉN ALS DE WEERLICHT!'

De Spanningsblog besteedt met recensies, interviews en nieuws voornamelijk aandacht aan de hedendaagse thriller en de auteurs daarvan. De vroege Nederlandse misdaadroman is op deze site een ondergeschoven kindje. Daar moest maar eens verandering in komen, vond verzamelaar Wim van Eyle. En daar is de redactie van De Spanningsblog het roerend mee eens. Uit zijn rijke collectie richt Van Eyle eens per maand de schijnwerper op het omslag van een - wellicht al weer vergeten - spannend Nederlands boek uit vroeger tijden. Vandaag de eerste aflevering van wat hopelijk een lange serie mag worden. Het boek dat centraal staat is 'Het Mysterie van St. Eustache' van Havank.



Havank is het pseudoniem van Hendrikus Frederikus (Hans) van der Kallen (1904-1964). 'Het Mysterie van St. Eustache' uit 1935 is het eerste boek van Havank dat in druk verscheen en wel bij A.W. Bruna & Zoon's Uitgevers-maatschappij N.V. Utrecht.

Een bijzonderheid is dat het boek alleen in de stationskiosken verkocht werd (deze waren trouwens eigendom van Bruna). Voorlopig gaat het nog om een serie, 'No.1 der Silvère - serie', de rol van de Schaduw (de hoofdfiguur van Havank) is dan nog klein. Curieus is dat de slagzin op de cover van het eerste boek staat 'Rén als de Weerlicht! - de nieuwe Havank is uit', alsof er al eerder Havanks waren gepubliceerd. In 1946 blijft de covertekening bestaan. Van de tekst overleeft alleen de zin 'Stop! 'n Havank'. De gewijzigde covers zijn hieronder afgebeeld met van links naar rechts de omslagen uit omstreeks 1943, 1946 en 1951.













Op geen van de covers noch binnenin de boeken wordt de tekenaar genoemd. Het vermoeden bestaat dat het Tanner is (pseudoniem van Reindert Johannes Cornelis (Rein) van Looy, 1910-1994). Tanner zou veel voor Bruna werken en ook vele latere Havanks van een covertekening voorzien. Omdat Van Looy in het begin van de jaren dertig voor diverse stichtelijke opdrachtgevers werkte leek het hem verstandig onder een schuilnaam verder te gaan, zodat zijn 'wulpse dames' geen roet in het eten zouden gooien.

Havank was bij Bruna min of meer de opvolger van schrijver Ivans (pseudoniem van mr. dr. Jacob van Schevichaven, eigenaar-directeur van een levensverzekeringsmaatschappij in Amsterdam) die in 1935 overleed. Ivans publiceerde in 1917 zijn eerste detectiveroman, 'De man uit Frankrijk' en hetzelfde jaar zou ook nog 'Het spook van Vöröshegy' volgen. Ivans was een meer dan productief schrijver, van zijn hand verschenen zo'n veertig misdaadromans.

Na de dood van Ivans moest Bruna naarstig op zoek naar een nieuwe auteur van detectiveromans. Dat werd dus Van der Kallen, in Leeuwarden geboren en opgeleid tot priester. Hij zag in de literatuur een nog hogere roeping. Hij had al eens tevergeefs enkele manuscripten aangeboden, maar kreeg nu tot zijn vreugde bericht dat Bruna toch belangstelling had. Daarop reed Van der Kallen per fiets van Amsterdam naar Utrecht met de manuscripten van 'Het mysterie van St. Eustache' en 'Het spookslot aan de Loire' onder de snelbinder.

Havank domineerde in de jaren 1935-1950 de Nederlandse misdaadliteratuur. zijn boeken onderscheidden zich vooral door een geheel eigen taalgebruik: met dwaze opmerkingen en woordspelingen doorspekte dialogen. In 'Het mysterie van St. Eustache' was de hoofdfiguur nog inspecteur Bruno Silvère, met als hulpje de enigszins gezette rechercheur Charles C.M. Carlier. Hij kreeg als bijnaam de Schaduw, vanwege zijn kundigheid in het ongezien volgen. In het eerste boek doet Carlier op pagina 55 zijn intrede ('Een kort, enigszins gedrongen ventje van omstreeks veertig, met een uitgesproken renteniers-uiterlijk, trad enkele ogenblikken later het vertrek binnen.'). Gaandeweg nam de Schaduw de rol van Silvère over. Hij werd de figuur om wie de verhalen draaiden. Carliers uitspraak 'Merkwaardig, hoogst merkwaardig' werd een gevleugelde uitdrukking.

Van de dertig boeken van Havank werd 'Polka Mazurka' de absolute bestseller, gevolgd door 'Menuet te middernacht', dat na Havanks overlijden werd voltooid door Pieter Terpstra. In 2008 startte Tomas Ross met een serie eigentijdse Havanks.

(Bronnen: collectie van Wim van Eyle; Jan C. Roosendaal, Bert Vuijsje en Chris Rippen - Moorden met woorden; Cor Docter - Grossiers in moord en doodslag; Jos van Cann - De grote Crimezone thriller encyclopedie)

Andrea Camilleri - Zeven maandagen met Montalbano; Zwarte zon (2010)

Camilleri, Caravaggio en een occulte 'serial animal killer'



(Door Theo Hakkert)

Op Misdaadnet is met enige onregelmaat een televisieserie te zien rond de Siciliaanse commissaris Montalbano. Hij is jonger dan Maigret maar wordt vergeleken met de rustige speurder van Simenon. Montalbano is het geesteskind van schrijver Andrea Camilleri (1925).

In de afgelopen jaren heeft de kleine maar piekfijne uitgeverij Serena Libri een vijftiental boeken van Camilleri uitgegeven. Nu heeft een grotere uitgeverij Camilleri daar weg gesnoept. De laatste zaak van Montalbano die is uitgegeven door Serena Libri (Zeven maandagen met Montalbano) is een kleinood van grote charme. Op een maandag wordt gemeld dat 's nachts een vis is doodgeschoten. Het dier werd uit een aquarium bij een restaurant gevist en door de kop geschoten. Er lag een briefje bij: 'Ik blijf me samentrekken'.

Over tot de orde van dag. Tot de maandag daarop weer een melding binnen komt van een vermoord dier. Een kip dit keer. Met weer dat briefje. Zeven maandagen gaat het zo door. Ondertussen neemt de onrust toe. Telkens een briefje, maar vooral: telkens een groter dier. De seriedierenmoordenaar slaagt er zelfs in een olifant om te leggen.
Montalbano moet diep in zijn reserves en belezenheid duiken om de oplossing te vinden _ in het occulte.

LACUNES

Andrea Camilleri schrijft niet alleen prachtige politieromans. Bij Serena Libri verscheen van hem bijvoorbeeld ook een biografie van Luigi Pirandello. Weer een ander soort boek van zijn hand is verschenen bij Conserve _ keurig in overleg met Serena Libri. Het gaat om de historische roman Zwarte zon, een ingenieus boek over de schilder Caravaggio (1571-1610), wiens oeuvre momenteel in Rome te zien is.

In het boek wordt de schrijver Andrea Camilleri door een mysterieuze man uitgenodigd een aantal oude notities in te zien. Hij wordt geblinddoekt naar een afgelegen boerderij op Sicilië gebracht. De notities blijken het dagboek van Caravaggio te zijn. Hij mag ze lezen, hij mag ze overschrijven, maar veel tijd krijgt hij niet. Wanneer hij de boerderij verlaat, heeft hij slechts een deel kunnen kopiëren. Er zitten dus gaten in zijn informatie.
Prachtig gevonden van Camilleri. Nu hoeft hij geen compleet beeld van Caravaggio's leven te geven, een leven waarover veel onbekend is.

Wat Camilleri in feite doet, is een deel van de lacunes in de biografie van de schilder invullen naar eigen inzicht en fantasie, waarbij hij zich vooral baseert op een interpretatie van de schilderijen. Hij maakt aannemelijk dat de schilderijen het eigenlijke dagboek van Caravaggio vormen. De schilder heeft zijn leven in zijn doeken verwerkt. Knap hoe de schrijver de aanwijzingen op de schilderijen heeft gevonden.

Conserve heeft de schilderijen waar Camilleri naar verwijst in kleur afgedrukt, met de betreffende citaten er nog eens bij. Prachtig.

Andrea Camilleri - Zeven maandagen met Montalbano. Vertaling: Willy Hemelrijk. Uitgeverij Serena Libri, 144 pag.
Andrea Camilleri - Zwarte zon. Vertaling: Maaike Dicke. Uitgeverij Conserve, 144 pag.

(Bron: De Twentsche Courant Tubantia)