Met wortel en tak (column, 2026)

 

Leeslust  



(Door Peter de Zwaan)

Kinderen lezen steeds minder. Nederland komt in Europa op de een na laatste plaats. Alleen Griekenland staat lager, maar dat is geen wonder. Kijk nou eens hoe ze de letters schrijven: geen touw aan vast te knopen.

Bijna onderaan dus en iedereen die een kind of kleinkind op een basisschool heeft, weet hoe het komt. En iedereen die lesgeeft, zal het langzamerhand ook wel weten. Dat er jaren geleden door leerkrachten werd gewaarschuwd, werd genegeerd. ‘Jaja, juf Annelien heeft weer wat, laat haar maar.’

Het komt, ik ben er samen met Annelien van overtuigd, door het vak Begrijpend lezen.

Toen ik hoorde dat mijn kleinzoon het kreeg, zei ik: ‘Niks van aantrekken. Je leest een boek en als je het verhaal niet begrijpt, dan ben je er misschien nog niet aan toe. Pak een ander boek, het gaat erom dat je leest.’

Sukkelige ik. Geen idee wat de Grote Didacten van dit Land bedoelden met Begrijpend lezen. Ze bedoelden: we gaan ervoor zorgen dat elke vorm van leeslust met wortel en tak wordt uitgeroeid en om dat te bereiken maken we van Begrijpend lezen een van de doorslaggevende vakken als het gaat om schoolkeuze.

Dat laatste kreeg ik pas door toen mijn kleinzoon het advies kreeg het eens te proberen op een niveau waarvan ik dacht: daar zullen pa en ma van opkijken.

Nu eerst voor de onwetenden een voorbeeld van Begrijpend lezen, dan weten zij ook waar we het over hebben.

‘Om te herstellen na een sportwedstrijd, is het belangrijk om wat water te drinken en even rustig te ontspannen.’

Wat doet de schrijver in deze zin?

1. Hij trekt een conclusie.
2. Hij geeft een verklaring.
3. Hij maakt een vergelijking.
4. Hij geeft een advies.

Kan het u een moer schelen wat de schrijver doet? Je sport, als je dorst hebt, drink je water, als je moe bent, ga je er even bij zitten. Met een boek graag.

Ik zeg u: kinderen kan het evenmin iets schelen, maar als ze het foute antwoord geven, kunnen ze regelrecht naar de LOM-school, nou ja, misschien niet helemaal, maar wat scheelt het nog.

Mijn kleinzoon scoorde slecht op het vak. Dat veranderde toen pa, ma en opa eindelijk te horen kregen dat Begrijpend lezen zowaar van belang was.

‘Toch even opletten, jongen, dat Begrijpend lezen blijken ze serieus te nemen, ongelooflijk maar waar en als je ooit echt bioloog wilt worden zul je minstens naar het vwo moeten.’

Hij zette twee tandjes bij en zit nu op het gymnasium, maar lezen doet hij nog steeds niet van ganser harte. Afgeleerd op school en voorzien van vriendjes die het ook hebben afgeleerd en de voorkeur geven aan Roblox.

Mijn advies: schaf dat verrekte Begrijpend lezen af, geef de leerlingen een boek en laat ze een uur met rust. Dikke kans dat we dan over een paar jaar niet ook nog onder Griekenland bungelen. 

Deze column is ook te lezen op www.peterdezwaan.nl