Harry Kramp - De commercial (2010)

Reclameman laat te weinig zien

(Door Peter Kuijt)

Met bestsellerauteur Kluun heeft Harry Kramp (1949) een flinke golvende haardos gemeen en het feit dat ze uit de reclamebranche afkomstig zijn. Ook hebben de twee hun jongste boek met verschillende covers op de markt gebracht. Kluuns 'Haantjes' is er in twee kleuren, De commercial van Kramp is maar liefst in groen, roze en geel verkrijgbaar.

Maar daar houdt elke gelijkenis tussen de twee op. Kluun heeft de status van veelverkoper bereikt, maar Kramp, geestelijk vader van slogans als 'Melk, de witte motor' en 'Drum, de ware halfzware', zal dat kunstje voorlopig niet flikken. In ieder geval niet met het te lang uitgesponnen De commercial.

Kramp heeft de branche die tientallen jaren zijn habitat was gekozen als decor voor zijn eerste thriller. Hij introduceert daarin Paul Hollak, een 35-jarige vrijgezelle creative director bij reclamebureau Grace Kelly, die met zijn moeder een groot pand in Amsterdam bewoont. Hollak heeft het nogal getroffen met zichzelf en op zijn palmares prijkt een groot aantal veroverde vrouwenharten. Die lijst wil hij aanvullen met Magdalena Moons, de aantrekkelijke casting director die hem vergezelt tijdens een shoot voor een telecommaatschappij in de Chileense havenstad Valparaiso. Hollak heeft zichzelf twee doelen gesteld: de commercial moet een succes worden en Moons moet zo snel mogelijk bij hem tussen de klamme lappen.

Maar de casting director heeft zo haar eigen missie en die heeft met de strijd tegen vrouwenhandel te maken. In die business zitten lieden die het niet zo nauw nemen met mensenlevens. En zo belandt Hollak van de ene in de andere penibele situatie.

Van een man die beroepshalve zijn hele leven in pakkende en compacte taal ('KPN. Altijd dichtbij' en 'Op een dag drink je geen bier meer, maar...') denkt, verwacht je een soortgelijke thriller. Strak, geen woord te veel. Maar niets van dit alles bij De commercial. Kramp heeft de ouwehoertoets op zijn tekstverwerker ingedrukt en kletst maar door. Zo laat hij Hollak, die zich gaandeweg het boek ontpopt als een irritante wijsneus, over zichzelf zwetsen: 'Ik had ook een veel te groot ego. Hoewel mijn ego het daarmee weer niet eens was. Wat ik juist kenmerkend vond voor een te groot ego'.

Kramp heeft het (nog) niet in de vingers om een verhaal vaart mee te geven. Waar een auteur als Charles den Tex een meester is in het uitvoeren van de filmwet 'show, don't tell', vertelt Kramp te veel en laat hij te weinig zien. De commercial zou met op zijn minst honderd pagina's minder aan kracht én spanning hebben gewonnen. Naar het schijnt publiceert Kramp dit jaar zijn tweede thriller, De pitch. De hoop is gevestigd op een strenge redacteur die tegen deze oud-reclame-CEO durft op te treden.

Harry Kramp - De commercial. Uitgeverij Luitingh, 432 pag.

Jacob Vis - De Imker (2010)

Uitgevers, haal deze parel binnenboord!

(Door Daan van 't Westeinde)

Jacob (Job) Vis, bosbouwer in ruste uit Kampen, is ooit door zijn collega Tomas Ross ontdekt en debuteerde in de Sterrenreeks bij Het Spectrum die Ross samen met Maj Sjöwall redigeerde.

Hij kwam sterk binnen met een snoeiharde, actuele factionthriller over Bouterse: Prins Desi. Ross had een waardige opvolger, zoals Jef Geeraerts ooit Bob Mendes verwelkomde.

Vis vertilde zich hierna aan de ABP-vastgoedfraudezaak met Het Herenakkoord dat te ingewikkeld was om spannend te blijven. Jammer, want Vis kan namelijk bloedverziekend spannend schrijven.

Hierna is het een veel te lange tijd stil gebleven rond deze onverdiende Geheimtip. Blijkbaar is dat het lot van schrijvers van goede, actuele thrillers met een afgewogen dosis straatrumoer en soms een stevig verpakte boodschap...

Vis bedrijft geen mode, laat zijn oren niet hangen naar mooischrijverij. Van zijn bladzijden spatten bloed, zweet, tranen, vloeken, wraak, lust en hoog oplopende withete woede.

Hij wist toch weer een thriller onder te brengen bij Ellessy, waarna tot heden een mooi gevarieerd oeuvre tot stand kwam met vaak als hoofdpersoon Ben van Arkel die zowaar veel overeenkomsten vertoont met Jack Reacher.
Voorwaar een prestatie.

Vele borden

De Imker is het laatste in de Morren-trilogie die verder bestaat uit Morren en De Erfgename. De rijke familie Van Walsum is weinig bespaard gebleven: Ontvoeren en misbruiken van meisjes, moord, bankencrisis (bij de eigen familiebank), bastaardbroer blijkt huurmoordenaar. Absolute bitch van een dochter keert terug uit Zuid-Afrika en moet de bank redden. Vis praat je meteen ook daarover bij en houdt de vaart er toch stevig in.

Van Arkel heeft het druk: Huurmoordenaar uit De Erfgename wordt voor dood in zijn cel gevonden en het lijk verdwijnt. Bitchy dochter vraagt hem haar te helpen de bank te redden en hij moet ook nog even de veiligheid bij het bezoek van de koninklijke familie aan het stadje op Koninginnedag regelen. Vis heeft zelfs een aanslag op Máxima in dit dikke boek verwerkt en hij weet deze zo te beschrijven dat je onwillekeurig schrikt.

Om aan te geven hoe goed Vis zijn vak beheerst: Toen Vis het eerste hoofdstuk van De Infiltrant over de waargebeurde moord op prostituees in Terneuzen liet lezen aan de Zeeuwse rechercheur die de zaak had behandeld, werd hij bijna vastgehouden want de man dacht dat Vis op een ingewikkelde manier kwam bekennen. Hij had de fictieve zaak zo dicht tegen de werkelijkheid van de echte moordzaak beschreven dat de politieman pas na veel praten het idee losliet dat Vis de dader was.

Vis jongleert met vele borden en krijgt het toch heel netjes voor elkaar om alle verhaallijnen tot tevredenheid af te ronden. Van Arkel mag blijven, maar mag ook best eens een titel overslaan.

In een genre waarin je ook een man met een pistool kan laten binnenkomen als je het niet meer weet is Vis een verfrissende uitzondering. Hij maakt zich er nergens makkelijk van af en houdt de lezer gevangen in een strakke cadans van afgemeten zinnen en dialogen. De Imker leest als een trein en verveelt geen moment. Nergens kreeg ik het gevoel dat actuele feiten er met de haren zijn bijgesleept, hét kenmerk van een ware factionthrillerschrijver.

Absurd dat Vis nooit de Strop gewonnen heeft en zeer, zeer jammer dat hij niet bekender is.

Het is erg moeilijk om mijn punt te maken zonder uitgeverij Ellessy te raken en hiervoor bied ik bij voorbaat mijn excuses aan aan dit aardige fonds... Maar de site van Ellessy is een initiatief van enkel auteurs van deze uitgeverij en is te lelijk om lang naar te kijken. Met zulke publiciteit zal het nog wel even duren voor er iemand doorbreekt. Schrijvers als Vemde, Brosens (inmiddels verkast), Van Hout (RIP) verdienen echt beter.

Ellessy zelf is niet veel hoopgevender. Wie meer wil weten over het boek De Imker en op de site van Ellessy doorklikt, ziet: ,,Er is geen uitgebreide omschrijving van dit boek.'' Pardon? Vis heeft zelf een acceptabele site, maar om het publiek te bereiken dat hij verdient is meer nodig.

Bij deze een oproep aan Vis: Neem afscheid van Ellessy en zoek een fonds dat je beter in de markt zet. De oproep is ook aan uitgevers: Benader Vis en doe hem een aanbod. U weet al lang dat hij een van de beste is in ons taalgebied, honoreer dat!

Voor goede Nederlandse thrillers zijn er eigenlijk maar een paar fondsen die in aanmerking komen: Cargo/Bezige Bij, De Geus (Jac. Toes, Aad van den Heuvel), Sijthoff (waar ook Felix Thijssen zit, past Vis zeker naast). Anthos heeft niet mijn voorkeur voor Vis, maar daar zit wel ook George Pelecanos die net als Vis zeer sterk schrijft, maar niet verkoopt, getuige zijn laatste titel die smadelijk door de Bruna verramsjt is. En dan hebben we nog The House of Books... Kom op dames en heren redacteuren, lijf deze parel in!

Jacob Vis - De imker. Uitgeverij Ellessy Crime, 250 pag. (Genomineerd voor de Gouden Strop 2011)

(Daan van 't Westeinde is ICT'er, oud-boekverkoper en al een kwart eeuw fan van het thrillergenre)

Waar zijn Den Tex, Ross, Appel? (nieuws, 2011)

LARSSON DOET STAPJE TERUG VOOR DE ROSNAY

Met 496.287 exemplaren is 'Haar naam was Sarah' van Tatiana de Rosnay het best verkochte boek van 2010. De titel stond vorig jaar op de tweede plek en is in Nederland in twee jaar bijna een miljoen keer over de toonbank gegaan, zo heeft de Stichting CPNB vandaag bekendgemaakt.

Het best verkochte boek van 2009, 'Mannen die vrouwen haten' van Stieg Larsson, staat nu op de 2e plek met 281.063 exemplaren. De andere twee delen van Larssons Millenniumtrilogie, 'Gerechtigheid' en 'De vrouw die met vuur speelde', nemen respectievelijk de 3e en 4e plaats in. 'Op klaarlichte dag' van Simone van der Vlugt belandde op de achtste plaats. Verontrustend detail: de mannelijke Nederlandse thrillerauteur komt in de top 100 niet voor. Je zou bijna de hoop koesteren dat achter Suzanne Vermeer een man van vlees en bloed schuilgaat...

De bestverkochte thrillers van 2010:

281.063 exemplaren
Stieg Larsson - Mannen die vrouwen haten - Stieg Larsson: 281.063 exemplaren
Stieg Larsson - Gerechtigheid - 227.081
Stieg Larsson - De vrouw die met vuur speelde - 222.926

150.000 - 200.000 exemplaren
Simone van der Vlugt - Op klaarlichte dag

100.000 - 150.000 exemplaren
Dan Brown - Het verloren symbool
Karin Slaughter - Verbroken
Saskia Noort - Afgunst & Een goed huwelijk

75.000 - 100.000 exemplaren
Henning Mankell - De gekwelde man
Esther Verhoef - Déjà vu
Suzanne Vermeer - Après-ski

60.000 - 75.000 exemplaren
Karin Slaughter - Genesis
Suzanne Vermeer - De suite

50.000 - 60.000 exemplaren
David Baldacci - Verlos ons van het kwaad
Suzanne Vermeer - Cruise
Jussi Adler-Olsen - De vrouw in de kooi
Nicci French - Medeplichtig
John Grisham - De bekentenis

40.000 - 50.000 exemplaren
Lars Kepler - Hypnose
Saskia Noort - De verbouwing
Jodi Picoult - Het verdwenen meisje
Ruth Newman - Schaduwkant
Esther Verhoef - Alles te verliezen

30.000 - 40.000 exemplaren
David Baldacci - Rechteloos
Saskia Noort - De eetclub
Loes den Hollander - Wisselgeld
Jens Lapidus - Snel geld

minder dan 30.000 exemplaren
John Grisham - De wettelozen
Elizabeth George - Lichaam van de dood

(Bron: CPNB)

Plaat van de maand (10)

Schepper van Lange Jerry en Joe Silent



De Spanningsblog besteedt met recensies, interviews en nieuws voornamelijk aandacht aan de hedendaagse thriller en de auteurs daarvan: Tess Franke, Stieg Larsson, Roel Janssen, Jeffery Deaver, noem maar op. De vroege Nederlandse misdaadroman is op deze site een ondergeschoven kindje. Maar verzamelaar Wim van Eyle biedt uitkomst. Uit zijn rijke collectie richt Van Eyle eens per maand de schijnwerper op het werk van een - soms vergeten - Nederlandse misdaadschrijver uit vroeger tijden. Vandaag de tiende aflevering uit de serie Plaat van de Maand. Over Fred Dickson.



Inspecteur Jeremiah Marfield, bij vriend en vijand beter bekend als Lange Jerry, wordt voor een van de moeilijkste problemen in zijn loopbaan gesteld. Hem wordt opgedragen een tot levenslang veroordeelde misdadiger, die uit de gevangenis is ontsnapt, weer in handen te krijgen. Aanvankelijk lijkt het er op dat Lange Jerry voor een hopeloze taak staat, doch tenslotte lukt het hem, dank zij zijn combinatievermogen en de hulp van een mooie bendekoningin de misdadiger onschadelijk te maken in een gevecht van man tegen man. Een boeiende detective-roman, die U in een adem zult uitlezen. Zo luidt de flaptekst van Vrouw in doodsgevaar.


In de jaren zestig van de vorige eeuw moest een spannend boek een 'Amerikaans gezicht' hebben (zie de covers), er moest een mooie vrouw in voorkomen, een of meer moorden en de auteur moest natuurlijk een Amerikaanse naam hebben. De uitgever van het merendeel van deze boeken (Anton Beuving, Edward Multon, Fred Dickson, Jules Moran en vele anderen), A.L. (Aat) van Kersen uit Den Haag, zag er dan ook geen been in Amerikaanse covers te pikken van obscure pockets en zijn Nederlandse auteurs kregen allemaal (behalve Beuving) een Amerikaans klinkende naam. De uitgever gebruikte zijn initialen voor de slogan Alleen Lectuur Van Klasse.

Van Kersen zorgde er dan weer voor dat duizenden van zijn boeken in de buurtbibliotheken terecht kwamen naast hier en daar wat boekwinkels. Tegenwoordig zijn dit zeldzame boeken, moeilijk te vinden.

Fred Dickson is het pseudoniem van Abraham Frederik Pastoor die in 1920 in Eelde geboren werd, opgroeide in Groningen en later in Amsterdam ging wonen. Hij stierf in 2000. Onder de naam Fred Dickson schreef hij 22 detectives/politieromans en avonturenromans:


1958 - Het dodend oog
1958 - Vrouw in doodsgevaar
1959 - Lange Jerry helpt een handje
1959 - Finale in Cuzco
1959 - De zevende man
1960 - Zwanezang in nylon
1960 - Het meisje en de gangster
1960 - Geen terugkeer voor Captain Davis
1960 - Vreemde lading uit Havana
1961 - De kat mauwde drie maal
1961 - De shawl des doods
1961 - In de macht van Li Chien Cheng
1962 - Hoog duel
1962 - Karak de geweldige
1962 - De laatste getuige
1962 - De vijand kwam als vriend
1962 - Een man, een man, een moord, een moord
1963 - De middernachtmaniak
1963 - De man met de gele sokken
1963 - Het huis der gehangenen
1964 - Drie dolle dokters
1966 - Afgezant des duivels


Pastoor schreef ook nog een twintigtal westerns, ditmaal onder de schuilnaam Ray Hunter, verhalen waarin Joe Silent de hoofdrol speelde. Verder vertaalde hij uit het Frans, Duits, Engels en Russisch. Een flinke reeks vertalingen betrof de cowboyboeken van Conrad Cobbe, boeken die in Nederland onder Conny Coll op de markt en in de bibliotheek kwamen.
Met zo'n uitgever die alles aanpakte kon je er inderdaad op los blijven schrijven.....

(Bronnen: Wim van Eyle, Jaap Pastoor)

Damage control (nieuws, 2011)

NA '#ACHTERBAKS' VOLGT AL FLUKS 'ZAND EROVER'

Zaterdag nog reageerde Simone van der Vlugt via Twitter met een '#achterbaks' op de coming-out van voormalig NRC-thrillerrecensent Gert Jan de Vries als auteur Tess Franke. Bij de schrijfster zat de sneer nog hoog die 'Franke' in haar/zijn thrillerdebuut 'De inwijding' naar Van der Vlugt uitdeelde.

Twee dagen later is wat Van der Vlugt betreft zo goed als bijna alles vergeven en vergeten en twittert ze 'zand erover'. De Vries had namelijk in een poging tot damage control - waarschijnlijk geïnitieerd door de uitgeverij - zijn excuses aangeboden aan zijn collega, die net als hij bij Anthos publiceert. ,,Ik kan natuurlijk aandragen dat het een personage was die dat zei, maar daar heb ik geen zin in'', zei De Vries vandaag in NRC Handelsblad. ,,Het was oncollegiaal en ik heb daar spijt van.'' De Vries' Anthos-collega Saskia Noort twitterde dat ze een 'unheimisch' gevoel had met de wetenschap dat hij achter Tess Franke zit. Een van haar tweets sloot ze af met de hashtag #lafafrekenen.

De presentatie van 'Maskerade', het vierde boek van Tess Franke, vond vandaag plaats in Amsterdam. Tijdens de launchparty sprak advocaat mr. Gerard Spong (links op de foto) een bemoedigend woordje: ,,Een coming-out hoeft niet altijd een zegen te zijn.'' In de nieuwste thriller is overigens een bedenkelijke rol weggelegd voor Officier van Justitie Pieter Kuit, wellicht bedoeld als een 'bedankje' van De Vries voor deze recensie.

Roel Janssen (interview, 2011)

FINANCIËLE ALCHIMISTEN VAN DE LAGE LANDEN

Bubbels, short gaan, windhandel, Nederland heeft er het patent op. ,,We zijn in 400 jaar niets opgeschoten'', zegt thrillerauteur en oud-NRC-journalist Roel Janssen.

(Door Aly Knol)

De termijnmarkt voor haring bestond al. De haring werd tegen een vastgestelde prijs verkocht nog voordat de vissers waren uitgevaren. Waarom niet een eendere constructie met aandelen fabriceren, bedacht Isaac Lemaire aan het begin van de Gouden Eeuw. Je verkoopt op termijn VOC-aandelen, die je nog niet in je bezit hebt. Dan breng je negatieve geruchten over de Verenigde Oostindische Compagnie in omloop en dalen de koersen. Als je dan je aandelen moet leveren, heb je ze net voor een hele lage prijs weten in te kopen.

,,Tegenwoordig heet dat naked short gaan'', zegt oud-NRC-journalist en Gouden Strop-winnaar Roel Janssen (62), schrijver van het boek 'Grof geld', in een interview met de GPD-kranten. De VOC noemde het destijds beeldend 'rotterye'. Janssen: ,,Heel bijzonder: in 1609 verboden de Staten-Generaal deze 'blanco actiën', zoals ze werden genoemd. Vorig jaar zei de Europese Unie: zullen we maar niet eens een verbod op naked short gaan instellen? We zijn in 400 jaar niets opgeschoten.''

De ondertitel van Janssens boek luidt: 'Financiële schandalen en speculatie in Nederland'. Ons land vond in de Gouden Eeuw niet alleen de 'rotterye' uit, maar ook de bubbels waarover de laatste jaren zoveel ophef is ontstaan. De 'tulpenmanie' uit de jaren dertig van de zeventiende eeuw was de eerste speculatieve verdwazing oftewel luchtbel in de wereld van het geld. ,,Het is een begrip in de financiële wereldliteratuur geworden, zoals later de internet-, goud- en grondstoffenbubbel.''

Volgens Janssen was de 'tulpengekte', waarbij één tulpenbol de prijs kon doen van een Amsterdams grachtenpand, kleiner van omvang dan wel eens in vooral Engelse boeken is voorgesteld. ,,Maar het was wél iets, al was het vooral de gekte van dronken lui aan tafel in de kroeg, kroegjool'', voegt hij daaraan toe. ,,Ze hielden collegie in het café. Dat was niets universitairs, maar vooral een groep vrienden onder elkaar. Collegie houden was met elkaar aan tafel zitten, de meiden knijpen en bier drinken.''

De volgende bubbel deed zich in de achttiende eeuw voor, toen de 'windhandel' in aandelen van maatschappijen, die vaak maar een kort leven waren beschoren, bloeide. Een tijdgenoot noteerde: ,,Als bobbels op het water kwamen ze op, om rap te bersten, en bobbelcompagnieën werd dan ook hun naam.''

Een bonte stoet speculanten, fraudeurs en andere inventievelingen in geldzaken trekt in vaak vermakelijke anekdotiek voorbij in 'Grof geld'. ,,Van calvinistisch fatsoen was in het geheel geen sprake. Financiële alchimisten waren het.'' Zoals de jonge Leendert Pieter de Neufville die met zijn bankhuis in de lucratieve handel in wissels was gestapt. Toen de bank in 1763 failliet ging, werden alleen al in Amsterdam 38 andere banken meegesleurd in de val, gevolgd door banken in Duitsland en Zweden. ,,Het was de eerste Europese bankcrisis. De Neufville was een jong ventje met veel praatjes, een soort hedgefundmanager uit de City nu. Waren er toen Porsches geweest, dan had hij er in gereden.''

Voor Janssen was 'de schokkendste ontdekking' dat ze er ook op het hoogste niveau wat van konden, zoals koning Willem I. Die beschikte over een geheim fonds, bedoeld voor de aflossing van de staatsschuld. ,,Slechts één keer in de tien jaar hoefde hij daarover summier verslag te doen. Bij zijn aftreden in 1840 was de Nederlandse staatsschuld verdubbeld. Hij was twee keer zo groot als die van Griekenland nu. Maar het geld is in de zakken van de Oranjes blijven zitten. Bij de dood van Willem I stond er 30 miljoen gulden klaar voor zijn kinderen.''

Roel Janssen - Grof geld. Uitgeverij De Bezige Bij. Geïll. 256 pag.

(Bron: GPD)