02 juni 2010

Meerwaarde (nieuws, 2010)

HERDRUK NA WINST GOUDEN STROP

Uitgever André Van Halewyck heeft een herdruk van 10.000 exemplaren besteld voor Bram Dehoucks 'De minzame moordenaar', de thriller die gisteren zowel de Gouden Strop als de Schaduwprijs won. ,,We zijn al de hele ochtend aan het rondbellen'', zegt Van Halewyck in Boekblad.

De eigenaar van de gelijknamige uitgeverij relativeert de winst wel. ,,Bij de champagne gisteren waren de meest optimistische verwachtingen 25.000 à 30.000 exemplaren, maar we proberen ons niet rijk te rekenen. Los daarvan is het wel uniek: in 25 jaar Gouden Strop is het nooit voorgekomen dat een debutant de Schaduwprijs wint en er meteen de Gouden Strop bovenop krijgt. Dat is natuurlijk een ontzettende meerwaarde.'' De Schaduwprijs bestaat overigens pas sinds 1997.

,,Overigens is de thriller nu ook weer niet zo lucratief'', vervolgt Van Halewyck. ,,Je moet daar toch mee oppassen. Van 'De minzame moordenaar' waren totnogtoe 1500 exemplaren verkocht. Dat is niet onaardig, maar een thriller wordt pas echt een topper als de naam van de auteur een merk is geworden, zoals bij Aspe en Deflo.''

(Bron: Boekblad)

Over klonen en voorschotten (column, 2010)



HARDLEERS

(Door Peter Kuijt)

Voor wie zich enige moeite wilde getroosten, was het gisteravond best te doen om uit de ijzige Noord-Europese invloedssferen van de door Scandinaviërs gedomineerde Power of Plots te blijven. Gewoon een eigen programmaatje samenstellen met 'Nederlandse' onderdelen en daarna opzettelijk tegen Nederlandse auteurs opbotsen en een praatje maken. Ter morele ondersteuning van al die vaderlandse thrillerauteurs die sowieso tijdens deze Maand van het Spannende Boek aan het zicht worden onttrokken door de ijzige aswolk van Nesbø en consorten en die potverdorie een Vlaming met de Schaduwprijs en de Gouden Strop aan de haal zagen gaan. Wel een minzame winnaar, trouwens.

Het begon al bij binnenkomst in de Melkweg in Amsterdam. Daar trok de nieuwe CPNB-bons Eppo van Nispen tot Sevenaer (dat worden grotere visitekaartjes...) aan het colbertmouwtje met de vraag wat de drager ervan zo in spannende romans aantrok. Tja, niet direct op die indringende en filosofisch uitdagende vraag gerekend. Wat te antwoorden? Beleefd blijven en een gesprek aanknopen? Of toch maar een snedige reactie geven om vervolgens gezwind naar de dichtstbijzijnde bar te lopen? ,,Ik lees ze voor de seks'', antwoordde ik en de CPNB-baas liet me meteen gaan.

In de foyer opgebotst tegen Jac. Toes, de enige thrillerauteur die tot aan het gaatje gaat om het elitaire Letterenfonds op de knieën te krijgen. Over een kleine twee weken staat hij voor de rechtbank van Arnhem waar hij een juridisch oordeel verlangt over alweer een afwijzing door het fonds op een aanvraag voor subsidie. Al duizenden euro's is hij kwijt aan advocatenkosten. In zijn speurtocht naar munitie om tegen het fonds te gebruiken is hij veel opvallende zaken, waarover hij nog niet kan uitweiden. ,,Maar het is echt kafkaiaans, jongen.''

Verderop in de poptempel stonden de twee scenarioschrijvers Alex van Galen ('We gaan nog niet naar huis') en Simon de Waal (schijnt weer iets nieuws voor John de M. te schrijven) tegen elkaar op te snoeven. De een tegen de ander: ,,Hoeveel krijg je nou als voorschot van je uitgever? Voor hetzelfde geld twee afleveringen?''

Nog even binnengesneakt bij de ondervraging door VN-redacteur Marijn van der Jagt van de drie thrillervorstinnen Saskia Noort, Simone van der Vlugt en Loes den Hollander. Via Twitter was Noort de belofte gedaan om even te komen kijken en die broze relatie wil je met een wegblijven niet zomaar op het spel zetten. Maar het was verschrikkelijk afzien. Verwacht was een spetterende discussie over het literaire van hun literaire thrillers, maar de ondervraagster vroeg op een slaapverwekkende manier naar hun favoriete misdaadseries. Noort hield het op de lekker bizarre 'Dexter', Den Hollander zei er niet voor thuis te blijven. ,,Ik val er wel 'es in, zo tijdens het zappen.'' Gelukkig ging op tijd het brandalarm af.

Ondertussen moest Daniëlle Hermans twee verdiepingen lager aan een tv-ploeg nee verkopen op de vraag of zij soms Saskia Noort was. ,,Ik ben Daniëlle Hermans.''
,,Wie?''
,,Daniëlle Hermans.''
,,Sorry, ik lees niet zo veel thrillers.''
Hermans: ,,Dat heb ik weer.''

Het meest hilarische onderdeel van de avond was echter de uitreiking van de Schaduwprijs en de Gouden Strop. De genomineerde kandidaten waren opvallend ad rem. René Appel gunde de strop niet aan zijn rivalen, want zo altruïstisch was-ie ook weer niet. Lieneke Dijkzeul hield van haar protagonist Paul Vegter, omdat-ie handtam is. ,,Ik kan hem laten doen wat ik wil.'' En waar ging haar boek over, wilde Isolde Hallensleben, een geslaagde Nederlandse versie van Ruby Wax, weten. Dijkzeul, nuchter: ,,Ik zou zeggen: koop het boek. Voor 19,95 euro heb je het antwoord.'' Vlaming Hans Declercq verklaarde trots dat hij momenteel experimenteert met het kweken van een snor. ,,Ik heb ontdekt dat men in België een geheel andere betekenis geeft aan de snor dan in Spanje.'' Bram Dehouck vroeg zich tenslotte af of de Gouden Strop ook een comedyprijs was en beperkte zich verder tot een 'ja', een 'nee' en 'uiteraard'. Later liet hij zich in een openhartige bui ontglippen dat hij met alleen de Schaduwprijs ook heel tevreden was geweest. ,,Dan had ik nog wat langer in de schaduw kunnen blijven.'' Zoals gezegd: minzaam, heel minzaam.

Toch was er ook een woord van ernst. Nadat juryvoorzitter Clairy Polak in 2007 scherp uithaalde over de kwaliteit van een deel van de inzendingen en daarna gal over zich heen kreeg (en niet alleen vanwege haar rode hoge laarzen), deed haar collega Koos Postema het gisteravond nog eens dik over. Uitgevers haddenn volgens hem en zijn collega-juryleden te veel matige Saskia Noort-klonen ingestuurd. Sommige boeken waren onnodig te dik en op de covers waren wel erg veel roodharige vrouwen dan wel een erotiserend in beeld gebracht vrouwelijk lichaamsdeel afgedrukt. In de wandelgangen liet een jurylid doorschemeren uit frustatie wel eens boek door de woonkamer te hebben geslingerd. Marion Pauw, die - excusez les mots - erbij stond als Leontine Ruiters die de bordjes bij het Rad van Fortuin omdraait, verzocht debutanten in spe vrouwelijke hoofdpersonen te scheppen met meer herseninhoud.

Was het maar alvast juni 2011. Dan weten we of de uitgevers hun lesje hebben geleerd of hardleers blijven.

Plaat van de Maand (2)

DE HERSENSCHIM VAN EEN KRANKZINNIGE?

De Spanningsblog besteedt met recensies, interviews en nieuws voornamelijk aandacht aan de hedendaagse thriller en de auteurs daarvan. De vroege Nederlandse misdaadroman is op deze site een ondergeschoven kindje. Daar moest maar eens verandering in komen, vond verzamelaar Wim van Eyle. En daar is de redactie van De Spanningsblog het roerend mee eens. Uit zijn rijke collectie richt Van Eyle eens per maand de schijnwerper op het omslag van een - wellicht al weer vergeten - spannend Nederlands boek uit vroeger tijden. Vandaag de tweede aflevering van wat hopelijk een lange serie mag worden. Over de vergeten schrijver Jan Apon.



'Is hij een wezen van vlees en bloed? Een spookverschijning? Of de hersenschim van een krankzinnige? Ziehier de vragen die Henri Lagatta zich stelde en waardoor zijn gemarteld brein tevergeefs naar een oplossing zocht.' Deze flaptekst moest lezers trekken om 'Doctor Xenophoulos' (1937), een thriller van rijksambtenaar Jan Apon aan te schaffen. Of die roman als een warm broodje over de toonbank vloog, is niet bekend. De tekening op de cover is van de hand van Tanner, ook wel bekend van de Havank-boeken. Apons werk werd op de markt gebracht door A.W. Bruna & Zoon's Uitgevers-Maatschappij N.V. uit Utrecht.

Apons debuut 'Paniek op de Miss Brooklyn' uit 1934 ging er in als koek. Evenals het volgende boek 'Een zekere Manuel'. Daarover schreef het Algemeen Handelsblad: 'Een acute leeswoede maakte zich van het gezelschap meester. Men ging met Manuel in bad, men koekeloerde met hem in de avondzon en bij het petroleumpitje verslond men hem zwijgzaam, der wereld afgestorven.' Apon bewees uitstekende en goed uitgewerkte whodunits te kunnen schrijven.

Apons speurder was Raoul Bertin: eens inspecteur van politie te Nice, maar na een erfenis rentenier. In 'Het gorilla-mysterie' (1938) kondigde Apon een nieuwe serie aan met inspecteur Temesvary van de Boedapester recherche. Maar de Tweede Wereldoorlog maakte een einde aan de aspiraties van Apon op dit gebied. Na 1940 zijn er van zijn hand geen misdaadromans meer verschenen.

Johannes Adrianus (Jan) Apon werd in 1910 geboren in Rotterdam. Hij trouwde met Elisabeth Adriana (Betty) Kapsenberg, met wie hij samen in het toneelstuk 'Ciske de Rat' (1946) speelde. Jan Apon stierf in 1969.
Hij schreef negen romans: 'Paniek op de Miss Brooklyn' (1934), 'Een zekere Manuel' (1935), 'De man in de schaduw' (1936), 'De roode anjelier' (1936, uitsluitend voor de bibliotheken onder het pseudoniem Max Dupont), 'Gentlemen (Om een kroon)' (1936 geen misdaad), 'Doctor Xenophoulos' (1937), 'De gast van kamer 13' (1938), 'Het gorilla-mysterie' (1938) en 'Een tip van Brissac' (1940). Hij bewerkte de Hands-up serie voor de Sijthoff Leesbibliotheek (1935-1939) en de Speurdersserie van Sijthoff (1936-1941).

Apon was rijksambtenaar, makelaar en zat enige tijd in Engelse dienst. Echt bekend werd hij toen hij zich bij de radio met hoorspelen ging bezighouden. Hij schreef ze ('14 april 1912' waarin hij de rol van Kapitein Smith van de Titanic voor zijn rekening nam), bewerkte ze (o.a. 'Moord in de Spuistraat', 'De kleine prins', 'Roshwita') en had talrijke rollen zoals de bootwerker uit Rotterdam ('Testbemanning'), commandant Nelson ('Prometheus XIII'), stoker Willem ('Hollands Glorie'), commissaris ('Moord voor de grap') en vele andere.

Ook had hij een rol in de film 'Het wonderlijke leven van Willem Parel' en de tv-serie 'Okkie Trooy' (foto). Verder speelde hij in de jeugdserie 'Mik en Mak' de rol van mijnheer Humdrum die altijd boos was en dan stokjes doormidden brak (1962, 1963). Deze serie was een voorloper van 'Pipo de Clown'. Sterk was hij ook als vuilnisman in de tv-productie 'Herrie om Harrie' (1964).

(Bronnen: Wim van Eyle, geronimohoorspelen, Hillebrand Komrij, Grossiers in Moord & Doodslag van Cor Docter en Moorden met woorden van Jan C. Roosendaal, Bert Vuijsje en Chris Rippen).

Ervaring gebruiken (nieuws, 2010)

MANKELL WIL WERELDWIJDE SANCTIES TEGEN ISRAËL

Henning Mankell wil dat er wereldwijd sancties worden getroffen tegen Israël wegens de aanval op een konvooi schepen met hulpgoederen voor de Palestijnse bevolking van de Gazastrook. De 62-jarige Zweedse thrillerauteur was een van de opvarenden van het schip Sofia dat deel uitmaakte van het konvooi.

Volgens Mankell kunnen sancties tegen Israël ervoor zorgen dat het land zijn blokkade tegen de Gazastrook opheft, net zoals maatregelen tegen Zuid-Afrika destijds leidde tot de ontmanteling van het apartheidsregime in dat land. ,,Ik denk dat we de ervaring van Zuid-Afrika moeten gebruiken. Daarvan weten we dat de sancties een enorme impact hadden'', zei Mankell vandaag in een video-interview op de website van het Zweedse dagblad Expressen.

Volgens Mankell was er op het schip waarop hij meereisde geen enkel wapen aan boord. Ook waren er geen wapens op de andere vaartuigen, aldus de schrijver. ,,Ik kan u verzekeren dat er geen enkel wapen was op de schepen'', zei hij tegen een verslaggever van Expressen, die met hem meereisde nadat Mankell door Israël het land was uitgezet. Toen de verslaggever hem vertelde dat er negen mensen zijn omgekomen bij de aanval van Israëlische commando's, zei Mankell dat hij dat niet wist. ,,We hadden gehoord dat er mogelijk negen gewond waren geraakt.''

Mankell, die bekend staat als een politiek activist, was een van de elf Zweden die meereisden met het konvooi. Dat hij ongedeerd is gebleven, werd gisteravond bekend. Zijn Nederlandse uitgever Erik Visser (De Geus) toonde zich tijdens de Power of Plots, de aftrap van Juni - Maand van het Spannende Boek, uitermate opgelucht.

01 juni 2010

Dubbelslag! (nieuws, 2010)

VLAMING BRAM DEHOUCK WINT DEBUUTPRIJS ÉN GOUDEN STROP

De Vlaamse schrijver Bram Dehouck heeft vanavond met zijn boek 'De minzame moordenaar' zowel de Schaduwprijs voor het spannendste debuut als de Gouden Strop voor de beste Nederlandstalige thriller gewonnen. Het is voor het eerst in de geschiedenis dat beide prijzen aan een en dezelfde titel werden toegekend. Met de Gouden Strop ontving Dehouck een cheque ter waarde van 10.000 euro en een sculptuur van Marianne van den Heuvel, de Schaduwprijs leverde hem duizend euro en een zeefdruk van Dick Bruna op.

Dehouck kreeg de Schaduwprijs uit handen van Marion Pauw, jurylid én winnares van de Gouden Strop 2009. Volgens haar koos de jury voor 'een schrijver die het woord hanteert als een componist, een stilist'. ,,Dit debuut is een must voor de fijnproevers, een klassieke en originele psychologische thriller, compleet met een schokkend verrassend passend einde.''

Koos Postema, juryvoorzitter van De Gouden Strop, zei: ,,'De minzame moordenaar' is verrassend van opzet, compact en kundig geschreven. Dat we vanaf het begin al weten wie de dader is, doet geenszins afbreuk aan de beklemmende spanning van het verhaal. Een debuut dat meteen meesterschap bewijst.''

De Gouden Strop-jury koos Dehoucks thriller uit een recordaantal van 87 ingezonden boeken. Overigens was de jury niet over alle boeken te spreken. ,,Tegenover de hoogtepunten (...) stonden te veel dieptepunten.'' Volgens de jury zaten er veel 'slappe Saskia Noort-klonen' tussen, met als thema: vrouw valt op verkeerde man. ,,Een prikkelende en overtuigende invulling van dit thema blijkt echter niet zo eenvoudig.'' Ook zag de jury wel erg vaak vrouwen met rood haar op de omslagen.

In 'De minzame moordenaar' verandert een sympathieke agent door een traumatische ervaring in een berekenende moordenaar die geen raad weet met zijn woede. Hij probeert een onschuldige te laten opdraaien voor zijn daden. Volgens Dehouck is zijn boek geen whodunnit, maar een 'can-this-man-really-get-away-with-it'.

Bram Dehouck (1978) werkt als communicatiemedewerker in de sociale sector. In 2007 verscheen van zijn hand het non-fictieboek Het meisje dat vergeet. ,,Aangezien ik al tientallen spannende boeken las, maar er tot nu slechts eentje schreef, voel ik me nog altijd meer een lezer dan een schrijver'', zei hij eerder in een interview op deze site.

De uitreiking van beide prijzen vond plaats in de Melkweg in Amsterdam tijdens de Power of Plots, waarmee officieel Juni - Maand van het Spannende Boek werd geopend. Het thema van deze maand is misdaadliteratuur uit Scandinavië. Op dit 'Boekenbal’ van misdaadauteurs was dan ook een groot aantal schrijvers uit Noord-Europa aanwezig, onder wie Maj Sjöwall, Jens Lapidus, Unni Lindell, Roslund & Hellström en Jo Nesbø. Eregast was Charles den Tex, auteur van het geschenkboek 'Onmacht'.

De Gouden Strop en de Schaduwprijs zijn een initiatief van het Genootschap van Nederlandstalige Misdaadauteurs (GNM). Beide prijzen worden mogelijk gemaakt door The Read Shop en Stichting Lira Fonds.

Een Noorse tante (nieuws, 2010)

BIBLIOTHEKEN LANCEREN DIGITAAL MOORDSPEL

De bibliotheken van Rotterdam, Amsterdam, Utrecht en Den Haag en boekhandel Selexyz Donner hebben voor deze Maand van het Spannende Boek het online moordspel 'De vrouw uit het Noorden' gelanceerd. Liefhebbers van het spannende boek krijgen de kans in de huid te kruipen van een rechercheur. Wannabe rechercheurs kunnen zich voor het spel gratis aanmelden op de website www.misdadig.nl

Op regionale zenders zoals RTV Rijnmond worden in wekelijkse afleveringen aanwijzingen gegeven over de dader van de 'moord'. Tot en met 30 juni hebben de 'rechercheurs' de tijd om de dader te traceren. Op de website is ook regelmatig extra informatie te vinden. Wie de dader ontmaskert maakt kans op een prijs.

Het 'moordspel' moet het wel van een verhaal hebben. Dat gaat als volgt: Rechercheur Waldeck heeft een Noorse tante, die een week voor dit verhaal begint, het contact met haar neef heeft vernieuwd.
Rechercheur Van Crooswijk zit samen met zijn jongere collega Waldeck aan de lunchtafel (zie foto), want de jonge rechercheur is jarig. Trots laat hij zijn mooiste cadeau zien, gekregen van zijn tante: een mobiele telefoon. Toevallig gaat de telefoon over en het blijkt zijn wanhopige tante Anita te zijn. Ze haasten zich naar haar huis en treffen de beeldschone blonde vrouw uit het Noorden dood aan.
Niet alleen was Anita een zeer uitgesproken persoon, die altijd en overal onrecht moest bestrijden, ook in de liefde hield zij er zo haar eigen opvattingen op na en had verschillende minnaars.

Het verhaal van 'De vrouw uit het Noorden' werd geschreven door Birgit Hillenius en Vincent Rozenberg. Het personage rechercheur Van Crooswijk is ontsproten aan het brein van scenarioschrijver Dick van den Heuvel.