Postcode (column, 2013)

UITGEVER WORDEN (5) 

(Door Peter de Zwaan)

Lezen, daar moet ik het echt een keer over hebben.
We praten over boeken. Daar staan letters in. In een steeds andere volgorde en dat maakt het lastig, maar toch, je kunt daar aan wennen.
Ik bedoel eigenlijk: mensen die boeken kopen of iets over boeken willen weten die kunnen lezen. Waarom doen ze het dan niet?
Nee, dit is geen schimpscheut in de richting van recensenten die nogal vaak in een boek iets zien waarvan de schrijver denkt: jezus, echt waar, heb ik dat bedoeld, snap je nou waarom ik daar zelf geen idee van had?
Dit is een lichte reprimande. Een voorzichtige hint. Een aandachtspuntje.
‘Lees nou gewoon wat er staat. Niets meer, niets minder.’
Voorbeeld.
Over twee weken verschijnen twee delen van de aloude Bob Eversserie. Begin april dacht ik: weet je wat, ik open gewoon de voorverkoop, met een beetje geluk kan ik daar de drukkosten van betalen.
Ik meldde de voorverkoop op mijn website en op de site van de fanclub. Ik noemde de titels en de bedragen en ik vroeg degenen die geld wilden storten hun adres te vermelden. En hun postcode.
Iets meer dan tien procent vond het vermelden van een postcode onzin, ongeveer twee procent dacht dat ik aan het vermelden van een naam genoeg had.
Na veel tijdverspilling (uitgeven is leren) kwam ik erachter dat het vinden van een postcode bij een adres een fluitje van een cent is. Niet moeilijk, wel tijdrovend als je een postcode of dertig moet opzoeken. Ik kreeg er enig begrip door voor de uitgever die een schoolverlater in dienst neemt die op basis van een wurgcontract de administratie op orde houdt. Als het zo doorgaat ga ik ook een schoolverlater ronselen.
De betalers die geen adres vermeldden kwamen daar meestal na ongeveer een week achter. Waarna ze hun adres mailden. Met het verzoek de zaak even in orde te brengen.
Nieuw tijdverlies omdat sommige lezers niet lezen. Of niet onthouden.
Maar als dat bij een verzoek van twee regels al niet lukt, hoe gaat het dan met een heel boek? Hoeveel komt daarvan in de hoofden op de goede plek?
Een uitgever zei jaren geleden: ‘Je moet series maken. Als de eerste delen goed vallen dan kun je verder raak schrijven. De lezers vullen gewoon de gaten in het verhaal zelf in.’
Met wat. Dat vraag ik u. Met wat.
Ik denk met hun postcode of met het adres dat ze mij niet hebben gestuurd.

(Deze column is ook te lezen op www.peterdezwaan.nl)

Peter de Zwaan (1944, Meppel) heeft tientallen publicaties op zijn naam staan, misdaadromans en jeugdboeken. Voor acht van zijn thrillers werd hij genomineerd voor de Gouden Strop, de prijs voor het beste Nederlandstalige spannende boek. Met 'Het Alibibureau' won hij in 2000 die prijs. Zijn jongste thriller, 'De bruiloften van Annika Kommer', bereikte de longlist van de Gouden Strop 2013. De publicatie van zijn nieuwe thriller 'De Loverman' bij zijn eigen uitgeverij Zwarte Zwaan is in voorbereiding. (Foto Peter de Zwaan: Bob Bronshoff)

Carlos Zanón - Broers in Barcelona (2013)

GEDREVEN DOOR WANHOOP EN UITZICHTLOOSHEID

(Door Guido Huisintveld)

De Spaanse auteur Carlos Zanón heeft al wat poëziebundels en romans op zijn naam staan en is daarmee geen onbekende in zijn thuisland. Met 'Broers in Barcelona' krijgt de auteur ook over de grens de nodige aandacht. Waarschijnlijk omdat de besproken thema’s niet alleen actueel maar ook vrij herkenbaar zijn.

Het schrijnende decor is de achterbuurt van Barcelona. De hoofdrolspelers zijn armzalige en zelfdestructieve jongeren die elkaar naar het leven staan. In een café besluipt Epi zijn maat en slaat hem met een hamer de hersens in. Samen met zijn broer Alex besluiten ze een onschuldige als dader aan te wijzen. De agressieve Epi gaat op zoek naar zijn voormalige vriendin, in zijn ogen de oorzaak van alle ellende. In flashbacks wordt duidelijk welke rol het slachtoffer speelde.

Carlos Zanón is expliciet in het uitschrijven van thema’s als racisme, geweld en prostitutie. De personages leven aan de onderkant van de samenleving en worden gedreven door wanhoop en uitzichtloosheid. Zanón kruipt in het hoofd van de verschillende personen en etaleert onverbloemd hun ellendige bestaan, evenals hun gebrek aan communicatieve en sociale vaardigheden. Je wordt er allemaal niet vrolijk van.

Carlos Zanón - Broers in Barcelona. Vertaling: Marika de Bakker en Ester van Buuren. Uitgeverij De Geus, 254 pag.

Tussen twee kwaden (column, 2013)

BEKVECHTEN OM DE BEULSKNOOP

(Door Peter Kuijt)

Met dank aan Tommy Wieringa kunnen de vier auteurs die op 30 mei naast de Gouden Strop grijpen, met enig bravoure roepen dat deze gigantische 'vergissing van de jury in hun nadeel' is uitgevallen. En de winnaar van de thrillerprijs kan zich in Felix Meritis uiterst bescheiden opstellen door met een door tranen verstikte stem te stamelen dat de omissie van de jury toevallig voordelig heeft uitgepakt. Het is een gouden vondst van Librisprijswinnaar Wieringa.

De auteur van 'Dit zijn de namen' is er trouwens ook bij op de Avond van het Spannende Boek, want dan vormt de Literaire Rechtbank zich een oordeel over de misdaad die hoofdpersoon Pontus Beg in zijn jongste roman heeft ontdekt. En Wieringa kan vervolgens vaststellen of de Stropwinnaar net zo veel ballen heeft als hij begin mei had door - zijn Amstelduik in gedachten - aan het eind van de avond in het natte van de Keizersgracht te springen. Van Arjen Lubach valt dat in ieder geval niet te verwachten. Hij heeft al getwitterd dat hij een fietswrak vreest.

Toch zal Lubach nog een ludieke winnaarsstunt in petto moeten houden, want gezien het recente gebekvecht om de Gouden Strop lijken hij en Charles den Tex de enige serieuze kanshebbers te zijn. De overige drie, Jo Claes, Corine Hartman en Michael Berg, doen mee voor spek en bonen.

Lubach kreeg van juryvoorzitter Annemarie van Gaal zelf zo'n beetje de favorietenrol toebedeeld, door - in weerwil van het reglement dat klappen uit de raadkamer verbiedt - in de show van Jörgen Raymann te kraaien dat zij zijn 'IV' zo geweldig vindt. En een ander jurylid liet via de sociale media weten dat hij uit respect voor Lubach zijn hoed zou opeten - als-ie die had. Winst voor Lubach, die zich inmiddels heeft ontpopt als de publiekslieveling van de sociale media, is niet alleen voor hem kassa. Het zou een remedie zijn tegen het Calimero-complex dat aan de Strop hangt als een vertegenwoordiger van de high culture, die literaire romans op zijn cv heeft staan en nota bene ook nog cabaretier en tv-maker is, de prijs in het 'mindere' thrillergenre zou pakken. Lubach als 'verbindingsofficier' tussen twee werelden. Tel uit je winst.

Maar Tomas Ross, initiatiefnemer van de Gouden Strop, heeft het de jury dit jaar moeilijk gemaakt. Hij legde recent een lastig onschadelijk te maken bommetje, door in een programma van de regionale omroep te poneren dat je voor je goede fatsoen een schrijver niet voor de vierde keer behoort te bekronen met de prijs. ,,Dat zou een devaluatie zijn van de Strop.'' En aangezien Charles den Tex hem al drie keer heeft gewonnen, zou hij wat Ross betreft ook dit jaar met lege handen huiswaarts moeten keren.

Maar Ross heeft niet goed begrepen hoe het er in jury's aan toegaat. Die gooien de kont tegen de krib en doen juist wél iets als buitenstaanders zeggen dat ze iets níét moeten doen. Of andersom. Ross' uitgesproken wens heeft de jury niet beïnvloed, liet NRC Handelsblad uit de mond van een CPNB-woordvoerder optekenen. En die voegde er nog - dreigend - aan toe: ,,Alleen een slechte jury zou zich daardoor laten leiden.'' De CPNB manoeuvreert Den Tex in een kansrijke positie.

Je kunt je overigens afvragen waar de CPNB zich mee bemoeit. Als het om de Strop gaat, voert de juryvoorzitter het woord, zo zijn immers de regels. Tenzij de regels ondertussen zijn aangepast en de boekenpromotor, die zich echt met alles wil bemoeien, gewoon meedoet aan de beraadslagingen van de jury...

Hoe dan ook, ook winst voor Den Tex kan in de publiciteit goed uitpakken. Allereerst zijn er de kranten en internetsites (radio en tv sukkelen er zoals gewoonlijk achteraan) die melden 'Schrijver breekt record met vierde Strop'. En Tomas Ross stookt het vervolgens het vuur op en rept in optredens, lezingen en interviews van 'een bedroevende ontwikkeling'. Het genre is verziekt, etcetera. Wekenlang rumoer, zo veel is zeker. En het voorkomt in ieder geval dat de Maand van het Spannende Boek als een nachtkaars uitgaat.

Kortom, het is kiezen tussen twee kwaden.

Of twee goeden, zo u wilt.

Tomas Ross - De nachtwaker (2013)

EEN NIET AL TE GOED VROEG WERK VAN BEATRIX

(Door Peter Kuijt)

Doorgaans leest Tomas Ross hoofdstukken van zijn thriller in wording voor aan zijn echtgenote. Voor zijn laatste thriller 'De nachtwaker. Het koningscomplot' koos hij echter een hoogbejaarde vriend als 'meelezer'. De oude man, aan wie Ross het boek heeft opgedragen, vond het allemaal prachtig, vertelde de Haagse auteur onlangs tijdens de presentatie van zijn boek. ,,Maar op een gegeven moment vroeg mijn vriend plompverloren: 'Zeg, wordt er nog geneukt?'. Ross die de toehoorders bekende slecht te zijn in seksscènes (,,Als schrijver!''), zei dat er in 'De nachtwaker' een broeierige passage voorkomt, die haar weerga niet kent. Hij was er zichtbaar trots op.

Maar voor de lezer op de stomende alinea's stuit, heeft deze al een flink deel van een vermakelijk avontuur achter de kiezen, die Ross op uitnodiging van het Rijksmuseum heeft geschreven ter gelegenheid van de heropening van deze grondig opgepoetste Amsterdamse parel. Zijn faction-reputatie getrouw stopt Ross er allerlei actuele feitjes in, maar deinst hij er ook niet voor terug om terug te grijpen naar de vaderlandse historie van eind negentiende eeuw. En getuige de ondertitel maakt 'de republikeinse schrijver' ook in dit boek zijn naam als 'pain in the ass' van de koninklijke familie waar. ,,Na lezing van de thriller begrijpt u waarom Beatrix destijds weigerde om DNA-onderzoek te laten doen in de grafkelders van de Oranjes'', aldus Ross bij de boekpresentatie.

Kenners van zijn oeuvre weten dat zij zich moeten opmaken voor een wirwar van verhaallijnen en -lijntjes en talloze personages en hebben alvast een notitieblokje binnen handbereik. Het verhaal komt er in het kort gezegd hier op neer: De 35-jarige Emma de Jongste, werkzaam in het Rijksmuseum, vindt bij de herinrichting van de Cuypers-bibliotheek, 'de boekenhemel', een cahier met twee oude pentekeningen. Als ze een kunsthandelaar vervolgens vraagt om de tekeningen te duiden, wordt deze naderhand vermoord. Hij kon Emma wel vertellen dat de tekeningen in opdracht zijn gemaakt van prins Alexander, om zijn vader koning Willem III dwars te zitten. De tekeningen hebben ook een link naar regentes Emma van Waldeck Pyrmont, eind negentiende eeuw als redster van de Oranjedynastie door Willem III naar Den Haag gehaald. Er maken allerlei 'partijen' jacht op de tekeningen en Emma de Jongste is haar leven niet meer zeker.

Ross flitst in diverse hoofdstukken heen en weer in de tijd. Het ene moment is de lezer getuige van een dialoog tussen prins Hendrik en zijn eega koningin Wilhelmina, waarin hij de zuinige vorstin zakgeld probeert te ontfutselen. Het andere moment zien we Emma, de Rijksmuseum-medewerkster, in een heikele situatie verzeild raken in een villawijk in Kijkduin. Ruimte voor wat sneren hier en daar gunt Ross zichzelf ook. Zo haalt hij nog even de blotebillenjurk van Marlies Dekkers aan die de directeur van het Rijksmuseum nota bene als 'kunst' had gepresenteerd. En een bronzen paard dat het museum wordt binnengebracht, herkent Emma als een niet al te goed vroeg werk van Beatrix.

De lezer die de nodige concentratie kan opbrengen, heeft met 'De nachtwaker' een uitermate onderhoudende thriller in handen: vermakelijk vanwege de vele feitjes en steken onder water die Ross erin heeft gestopt en op de juiste momenten ook bevredigend spannend. De lezer die zich nog meer wil laven aan Ross' kennis, doet er goed aan op MuseumMaandag 17 juni naar het Rijksmuseum te gaan. De thrillerauteur is er voor één dag gastconservator.

Tomas Ross - De nachtwaker. Het koningscomplot. Uitgeverij Cargo, 318 pag.,

Robert Pobi - Doodshoofd (2013)

GERED DOOR DE ONTKNOPING

(Door Guido Huisintveld)

De Canadese auteur Robert Pobi heeft op witte haaien gejaagd, is dertien jaar antiekhandelaar geweest en houdt van Amerikaanse whisky. Bij gebrek aan literaire info krijgen we dit soort trivialiteiten naar het hoofd geslingerd. Laten we ons daarom maar snel buigen over zijn thrillerdebuut 'Doodshoofd'.

Jake Cole is een FBI-agent van het type Charles Bronson, voorzien van tatoeages, vergiftigd met een heroïneverleden en begiftigd met een fotografisch geheugen. Dat laatste komt hem goed van pas op een plaats delict. Zijn vader is een beroemd schilder, maar lijkt de laatste tijd nogal behoorlijk van het padje af, getuige zijn lichamelijke zelfverminkingen. Jake heeft hem al tientallen jaren niet gesproken, maar voelt de druk om te hulp te schieten en reist af naar zijn geboorteplaats Montauk.

Eenmaal daar aangekomen wordt hem opgedragen de plaatselijke politie te assisteren bij een gruwelijke dubbelmoord. De tijdsdruk is hoog, want een zware orkaan dreigt een bezoekje te brengen aan Montauk. Tijdens het onderzoek verblijft Jake Cole in zijn ouderlijk huis, dat een aantal schokkende geheimen verbergt.

Het proza van Robert Pobi is alledaags, kernachtig en soms clichématig. De eerste hoofdstukken lijken geen opzienbarende thriller aan te kondigen, maar de aanhouder wint. Naarmate het verhaal vordert, wordt de sfeer alsmaar grimmiger. Pobi zet de hoge hoed op tafel, waaruit hij een kolossaal konijn zal toveren. De spanning wordt iets te lang opgerekt, maar als de ontknoping eenmaal daar is, zal zelfs de meest ervaren thrillerlezer uit de stoel opveren. Tadaa!

Robert Pobi - Doodshoofd. Vertaling: Martin Jansen in de Wal. Uitgeverij Karakter, 350 pag.

Diva Karina (nieuws, 2013)

'CHANTAGE' WORDT TV-REEKS

Parklane TV, de productiemaatschappij van Beau van Erven Dorens, gaat een nieuwe televisieserie maken. Het bedrijf heeft de rechten verworven van 'Chantage', de eerste 'moordroman' van televisieregisseur Peter Römer.

Een woordvoerder van Parklane TV stelt dat het bedrijf met twee regisseurs in gesprek is. Van Erven Dorens is in elk geval als producent bij de serie betrokken. Maar het is niet duidelijk of hij ook in de serie gaat acteren.

In Chantage wordt een actrice vermoord. Rechercheur Hanna Vermeer die op de zaak wordt gezet, ziet het rijtje met mogelijke daders snel groeien: diva Karina bleek onder meer ruzie te hebben met de bekende roddeljournalist Addy Lust, haar schoonmaakster Miepie en haar stiefvader Willem Anker, zelf een bejubeld acteur. Met 'Chantage' is Römer genomineerd voor de Schaduwprijs 2013, de prijs voor het beste Nederlandstalige spannende debuut.

Parklane TV bedacht en produceerde onder meer het bekroonde spel 'The Phone'. De productiemaatschappij heeft ook een filmoptie genomen op 'Bedrog', het volgende boek van Römer dat in het najaar uitkomt.

(Bron: Nu.nl)