Succesverhaal (nieuws, 2007)

BRITSE UITGEVER KOOPT RECHTEN THRILLERS ESTHER VERHOEF

De Britse uitgeverij Quercus heeft deze week op een veiling de Engelse vertaalrechten verworven van zowel 'Rendez-vous' als 'Close-up', twee psychologische thrillers van Esther Verhoef. Eerder al werden de Duitse vertaalrechten van beide boeken gekocht door uitgeverij BTB Hardcover Verlag.

Volgens Verhoefs Nederlandse uitgever Anthos zijn binnen acht weken honderdduizend exemplaren van haar jongste boek 'Close-up' verkocht. Eerder schreef Verhoef de actiethrillers 'Onrust', 'Onder druk', die door uitgeverij Karakter op de markt werden gebracht. De thriller 'Chaos', die zij samen met haar man Berry onder de naam Escober produceerde, verscheen in 2006 bij Rothschild & Bach.

Anthos brengt in het voorjaar van 2008 een nieuw boek van het duo Escober uit. Het wordt het laatste deel in een trilogie over Sil Maier, hoofdpersoon uit 'Onrust' en 'Onder druk'. Deze twee boeken zullen in een nieuwe editie bij Anthos verschijnen.

Nederlandse misdaadauteurs (achtergrond, 2007)

Ruim baan voor de vrouwen 'in crime'

(Door Peter Kuijt)

Welke schrijvers genomineerd zijn voor de Gouden Strop 2007, wordt op 30 mei bekendgemaakt. Wie uiteindelijk met de prijs (groot 10.000 euro) voor het beste Nederlandstalige spannende boek aan de haal gaat, blijft geheim tot de avond van woensdag 20 juni. Maar één ding staat nu al vast: Saskia Noort wordt niet gelauwerd.

Noort, die twee keer eerder werd genomineerd voor de prijs maar hem nooit won, trok haar jongste thriller Nieuwe buren terug uit de race. Heette het eerst dat ze 'andere schrijvers een kans wilde geven om te winnen', nu heeft ze in een interview verklaard dat ze met de huidige jury 'geen eerlijke kans zou hebben', omdat enkele leden een persoonlijke rancune tegen haar zouden koesteren. Namen noemde ze niet. Los van het feit dat een 'professional' als Noort haar verdachtmakingen niet hard kan maken, is het betreurenswaardig dat ze de jury diskwalificeert en 'geen eerlijke kans' geeft om haar boek te vergelijken met de andere inzendingen.

Bestsellerauteur Noort mag dan discutabele uitspraken doen, ze is wél de meest succesvolle van de tsunami aan auteurs van de laatste jaren die in ieder geval volgens hun uitgevers literaire thrillers schrijven. Op de groslijst van ruim zestig inzendingen voor de Gouden Strop van dit jaar gaat zeker een derde van dat aantal gebukt onder dat stempel. Maar slechts een enkel boek mag je literair verantwoord noemen, de rest torst slechts een marketingtechnisch etiket.

De vraag wat literatuur is en wat 'slechts' een thriller, is volgens Noort een onzinnige. De grens is volgens haar moeilijk aan te geven. De mensen die die scheidslijn wél schijnen te kunnen trekken zitten bij het Fonds voor de Letteren. Deze subsidiegever verstrekt uitsluitend beurzen aan hen die literatuur bedrijven. Volgens het Genootschap van Nederlandstalige Misdaadauteurs (GNM) weigert het fonds stelselmatig aanvragen van thrillerschrijvers te honoreren. Vorig jaar kregen nog drie misdaadauteurs nul op het rekest, want hun werk ontbeerde in de ogen van het fonds dat jaarlijks vijf miljoen euro mag uitdelen, enige literaire kwaliteit.

De vermeende starre houding van het fonds is het GNM al jaren een doorn in het oog. Voorzitter Roel Janssen en 'gewoon' lid Charles den Tex hielden met een charmeoffensief eind 2006 hun hand nog op bij directeur Sylvia Dornseifer van het Fonds, maar die weigerde ze een euro toe te stoppen. Het was reden voor het genootschap om Dornseifer twee weken voor de aftrap van de Maand van het Spannende Boek in een klein en klam zaaltje in Amsterdam nog eens ter verantwoording te roepen. Maar de directeur zegde niets toe. 'Schrijvers van thrillers worden niet bij voorbaat uitgesloten', verklaarde ze. 'Maar wij zijn opgericht om in het literaire domein subsidies te verstrekken. Elk boek, dus ook een thriller, wordt getoetst met dezelfde criteria.' Smaak speelt een rol, ja, erkende ze. En om enigszins de onrust bij de verhitte misdaadauteurs weg te nemen, voegde ze eraan toe: 'Maar er verschijnt ook waardeloze literatuur, hoor.'

Of het fonds ooit substantieel met geld voor de rechtgeaarde thrillerschrijver over de brug komt, zal de toekomst uitwijzen. Maar subsidie of niet, vaststaat dat het legioen thrillerschrijvers enorm in beweging is. Uiteraard gedreven door het commerciële succes van Noort zijn de vrouwen 'in crime' in opmars. Van de 67 boeken die nu op de groslijst van de Strop staan, zijn er 23 (mede) geschreven door vrouwen. Het zijn veelal jonge schrijfsters, van wie de wieg in de jaren zestig of zelfs later werd opgetuigd. Net als bij hun mannelijke collega's verschillen de kwaliteiten, maar de aanwas is onstuitbaar. Komende maand liggen er al weer drie debuten van schrijfsters in de winkel: Bitter Zoet van journaliste Heleen Niele, Onderbewust van haar collega Marit Hofland en Wraaklust van een communicatiemanager én dertiger die zich verschuilt achter de naam Liv.

Ook de Stichting CPNB heeft de verschuiving in de 'thrillerscene' ontdekt en kende daarom de opdracht voor het schrijven van het geschenkboekje voor de Maand van het Spannende Boek toe aan Saskia Noort. Hoe hoog de oplage van de novelle Afgunst is, wil de CPNB vooraf niet bekendmaken. Maar gezien het commerciële succes van Noort zal het ongetwijfeld een recordoplage zijn die dicht in de buurt zal liggen van die van het 'normale' Boekenweekgeschenk.

De CPNB ging met haar keuze voorbij aan gearriveerde auteurs als Peter de Zwaan, Charles den Tex en Felix Thijssen, die op een ruimer oeuvre kunnen terugkijken dan Noort. De laatste stelde tot haar genoegen vast dat de scheuren in het schrijversbolwerk van 'kalende mannen van bepaalde leeftijd' onherstelbaar zijn. Die conclusie moet de 'eminence nog net niet grise' onder de thrillerauteurs, Tomas Ross, toch een genoegen doen. Pleitte hij immers niet voor opheffing van de Gouden Strop omdat die toch maar werd verdeeld in een ons-kent-ons-kringetje? Ze krijgt de prijs dit jaar niet, maar mede door toedoen van Noort zijn de vrouwelijke misdaadauteurs nu volop in de race. Daar mogen we haar wél dankbaar voor zijn.

Saskia Noort - Afgunst (2007)

Met beide hakken op de grond

(Door Peter Kuijt)

Nieuwe buren, de derde thriller van Saskia Noort, kreeg bij verschijning in 2006 op zijn zachtst gezegd niet overal juichende recensies. Critici bedachten deze Vinex-thriller met kwalificaties als 'relationeel gekeutel', 'stereotiepe hoofdpersonen', 'weinig originaliteit' en 'gebrek aan spanning'.

Ook recensent dezes had geen positief oordeel over het boek: het thrillerelement was spoorloos verdwenen en in de plaats daarvan was er een overdaad aan vleeskleurige beschrijvingen van onstuimige partnerruil. De bespreking werd afgesloten met de zin 'Je zou bijna denken dat Saskia Noort met één hand heeft zitten te typen'. Kort door de bocht en overdreven natuurlijk, want het is fysiek welhaast een onmogelijke opgave om driehonderd pagina's met gebruik van slechts vijf vingers vol te tikken.

Hoe het ook zij, de zin sloeg in als een bom bij Noort. In elk interview deed ze haar beklag over die 'zielige' recensent die had beweerd dat ze al schrijvende 'met haar hand in haar broek heeft gezeten'. Later zei ze dat meerdere critici dat hadden geschreven. En in een interview uit februari dit jaar met de Australische krant Herald Sun, te vinden op haar website, liet ze optekenen dat recensenten in haar ogen seksisten zijn. Saskia Noort mag dan een bestsellerkanon zijn met één miljoen verkochte boeken, kritiek raakt bij haar nog immer een open zenuw.

Ondanks of juist dankzij deze heisa om eigenlijk niks werd Noort door de Stichting CPNB benaderd met het verzoek het geschenkboekje voor de Maand van het Spannende Boek te schrijven. Het werd de zwarte novelle Afgunst, aangekondigd als 'een bloedstollend verhaal over dominantie en onderwerping'.

Noort houdt het hierin dicht bij huis en trekt parallellen met haar eigen werkelijkheid. Hoofdpersoon is de blonde Susan van Doorn, succesvol thrillerschrijfster met een grote aanhang. Signeersessies te over en lezingen in het hele land. Maar Susan is ook een schrijfster die weet dat na een voordracht in de bibliotheek van Noord-Scharwoude thuis de wasmachine en de kattenbak wachten. 'Het houdt me met beide hakken op de grond.'

Susan heeft echter ook een verleden en die deelde ze met Ernst Scholten. Hij is een mislukte schrijver die het niet kan verkroppen dat zij hem qua verkoopcijfers is voorbijgestreefd. Ernst wil nog een keer zijn gram halen en ontvoert haar.

Hoe dun de novelle ook is, met Afgunst revancheert Noort zich glansrijk voor Nieuwe buren. Zo mogen geschenkboekjes vaker geschreven worden. In volle vaart verteld met een verrassend open einde, een beklemmend verhaal met rauwe, gewelddadige randen, zonder dat de schrijfster zich deze keer verliest in al te expliciete scènes. Als het om het schrijven van een spannend verhaal gaat, staat Noort met Afgunst weer met beide hakken op de grond.

Afgunst werd in de maand juni 2007 in de boekwinkel cadeau gedaan bij aankoop van ten minste 12,50 euro aan Nederlandstalige boeken.

John Berendt - Middernacht in de tuin van goed en kwaad (1996)

Moord en martini's in broeierig Savannah

(Door Peter Kuijt)

Een kalfslapje op een bedje van verlept molsla. Daar heeft het boek Middernacht in de tuin van goed en kwaad van de Amerikaanse journalist John Berendt zo'n beetje z'n ontstaan aan te danken.

Het was begin jaren tachtig dat Berendt dit voorgerecht kreeg voorgeschoteld in een van de trendy restaurants van New York. Toen hij op de menukaart de prijs bekeek van dit liflafje, bedacht Berendt dat hij voor hetzelfde geld een vlucht kon nemen van New York naar pakweg elke stad in de Verenigde Staten. Niet lang daarna liet de columnist van het tijdschrift Esquire de Newyorkse kalflapjes voor wat ze waren.

Op een van zijn reizen kwam Berendt terecht in Savannah, een havenstad in Georgia, een van de zuidelijke staten. En de journalist bleef er terugkomen, getroffen als hij was door dat subtropisch terrarium met z'n oude herenhuizen, machtige magnolia's en prachtige pleinen waar de grandeur uit vroeger tijden slechts met moeite wil vervliegen. Bovenal was hij geraakt door de mensen die er woonden en die hij van lieverlee steeds beter leerde kennen: excentriekelingen in uiteenlopende gradaties.

In een spectaculaire parade trekken de meest bijzondere inwoners van de broeierige havenstad voorbij. Zo is daar Mary Harty die graag martini's drinkt op de Bonaventure-begraafplaats, de oude William Simon Glover die nog elke dag zijn onzichtbare hondje uitlaat, Joe Odom die beter piano en de plaatselijke gids speelt dan dat hij de advocatuur bedrijft, de grote, zwarte zangeres Emma Kelly, beter bekend als 'de dame van de zesduizend liedjes' en Luther Drigers, de uitvinder van de vlooienband, van wie iedereen vreest dat hij de drinkwatervoorziening vergiftigt, maar die in werkelijkheid zijn tijd vult met het hangen van lijmdraden aan vliegen. Het mooiste schepsel is Lady Chablis, een zwarte travestiet, die, wanneer de hormooninjecties haar/hem niet al te veel ongemak bezorgen, met verve een chique bal verstoort dan wel Berendt toont hoe zij/hij - voor een optreden in een van de vele nachtclubs - 'haar zaakje' verbergt.

Berendt verstaat de kunst de personages in mooie schetsen en puntige dialogen tot leven te brengen. Dat lukt hem ook uitstekend met Jim Williams, de figuur waar het eigenlijk in dit boek allemaal om draait. Williams is een nouveau riche antiekhandelaar met een passie voor jongens en nazi-attributen, zoals vaandels, dolken, sabels en de motorkapversiering van een stafauto uit het Derde Rijk. Williams bewoont het mooiste huis van Savannah en zijn 'party's' zijn hét evenement waar de plaatselijke jetset maanden naartoe leeft.

Op een kwade dag schiet Williams zijn aantrekkelijke, maar uiterst lastige hulp in de huishouding annex minnaar Danny Hansford dood. Uit zelfverdediging, beweert Williams, maar hij moet toch voor de rechter verschijnen. De antiekhandelaar wordt veroordeeld, maar komt weer vrij omdat de openbaar aanklager met bewijsmateriaal zou hebben gesjoemeld. Voordat hij voor de tweede keer moet voorkomen, schakelt Williams naast zijn advocaten ook de voodoo-priesteres Minerva in, die een banvloek dient uit te spreken over de openbaar aanklager. Minerva behaalt echter geen succes met het gestrooi van St. Janskruiden en aarde van het lokale kerkhof op de trappen van de rechtbank, want na zijn tweede proces, dat ook nietig wordt verklaard, moet Williams opnieuw voorkomen. Hij zal uiteindelijk vier maal voor het hekje verschijnen, voordat de zaak definitief wordt afgeblazen. Een goed halfjaar nadat Williams is vrijgekomen, sterft hij, nog net voordat hij de kat te eten kan geven...

Middernacht in de tuin van goed en kwaad is een alleszins lezenswaardige mix van de schijnbaar nauwelijks te combineren grootheden 'true crime' en het reisverhaal. Berendt geeft met zijn scherpe oog voor details de lezer het gevoel middenin deze dampende non-fictie thriller te vertoeven.

John Berendt - Middernacht in de tuin van goed en kwaad; De bekoring van Savannah, uitgeverij A.W. Bruna, 335 pag.

Deze recensie werd eerder gepubliceerd in 1996

Colin Bateman - Demonen van het verraad (1995)

Columnist zaait dood en verderf

(Door Peter Kuijt)

'Winnaar van de Betty Trask Prize', staat op de cover van Demonen van het verraad, het debuut van de Noord-Ierse journalist Colin Bateman. Ze zullen in ons land op de vingers van twee, nou vooruit, drie handen te tellen zijn: de kenners van de Ierse schrijverswereld die weten dat de Betty Trask Prize een hoog aangeschreven literaire prijs is, die toegekend wordt aan jonge, beginnende auteurs. Waarom de Nederlandse uitgever dan de wervende tekst zo'n prominente plaats op de cover van het boek heeft gegeven, mag Joost weten.

Nou moet worden gezegd dat Bateman (1962) de prijs ongetwijfeld heeft verdiend: zijn Demonen van het verraad, een nogal horrorachtige vertaling van de oorspronkelijke titel Divorcing Jack, leest heerlijk weg. Een thriller met een hoofdletter T: spanning volop en zo mooi opgeschreven ook.

'Niets is moeilijker dan geestig te zijn', weet schrijver en columnist Maarten 't Hart. Wat Batemans held, de aan drank verslingerde stukjesschrijver Dan Starkey, in Demonen van het verraad presteert, grenst dan ook aan het ongelooflijke: zelfs in uren van doodsnood weet de columnist de lezer tot schateren te brengen. Zo wordt hij op een slecht moment door gangsters onder schot gehouden. Starkey meldt ons dan: 'Ik deed mijn best zo koelbloedig mogelijk over te komen. Ik zei: 'Eh'.'

Starkeys avontuur begint overigens tamelijk onschuldig. De columnist wordt in een park versierd door de mooie studente Margaret. Starkey: 'Ze bekeek me eens en moet iets vaags aantrekkelijks hebben gezien. God weet dat het niet mijn uiterlijk was.' Starkey neemt Margaret mee naar huis en kust haar, onder andere. Zijn vrouw Patricia ziet 't en is daar absoluut niet blij mee. Dan lopen de zaken enigszins uit de hand: Margaret wordt op gruwelijke wijze om het leven gebracht en Patricia wordt gekidnapt.

De constant benevelde Starkey zet alles op alles om zijn hoofd weer helder en in ieder geval de moordenaars van Margaret achter de tralies te krijgen. Op zijn speurtocht komt hij vogels van velerlei pluimage tegen: IRA-terroristen, met Fuck the Pope-tatoeages versierde Paisley-extremisten, een veedief, een strippende, doch gewapende non en een priester die zijn katholieke hart inruilt voor een protestantse.

Bateman verwacht van zijn lezers wel enige basiskennis omtrent de situatie in Noord-Ierland. Termen als Unionisten en Loyalisten vliegen je om de oren. Slechts eenmaal wordt in een voetnoot gemeld dat 'provo's' geen langharige bakfietsers zijn uit lang vervlogen tijden, maar extremistische IRA-leden. Het zij Bateman vergeven: Demonen van het verraad is te boeiend om het voortijdig dicht te klappen. De schrijver werkt overigens alweer aan een nieuwe thriller, zo weet de achterflap te melden. Gelukkig maar...

Colin Bateman - Demonen van het verraad, uitgeverij Meulenhoff-M, 301 pag.

Deze recensie werd eerder gepubliceerd in 1995

David Baldacci - Het recht van de macht (1995)

President uit de bocht in uitstekende politieke thriller

(Door Peter Kuijt)

Het was maandag 7 november 1994 rond half zes 's middags toen directeur Laurence J. Kirshbaum van de Amerikaanse uitgeverij Warner Books het manuscript van de thriller Absolute Power in handen kreeg. Die nacht ging Kirshbaum niet naar bed. De volgende ochtend om negen uur belde hij de schrijver, David Baldacci, op om zijn bankrekeningnummer te vragen: voor het overmaken van een voorschot van twee miljoen dollar. Enkele dagen later ontving Baldacci nog eens een miljoen dollar voor de filmrechten.

Volgens Kirshbaum is met Baldacci, een 34-jarige jurist uit Washington, 'de nieuwe Scott Turow of John Grisham' opgestaan. Deze twee voormalig advocaten hebben inmiddels de status van bestsellerauteur bereikt. Kirshbaums vermoeden zou best eens bewaarheid kunnen worden, want met Het recht van de macht, zoals Baldacci's debuut in Nederlandse vertaling is getiteld, heeft hij een thriller van formaat afgeleverd, die voor ontzag inboezemende verkoopcijfers zou kunnen zorgen.

Eén van de hoofdrollen in Het recht van de macht is weggelegd voor de 66-jarige inbreker Luther Whitney, een vakman aan wie je gerust een kraak kunt overlaten. Tijdens zijn laatste klus in het kapitale landhuis van de krasse, bejaarde miljardair Walter Sullivan gaat er echter iets fout. Whitney is ongewild getuige van een wilde liefdesnacht van Sullivans jonge vrouw Christine en... de president van de Verenigde Staten, Alan Richmond.

De vrijage loopt iets te onstuimig af en ontaardt in een knokpartij tussen Christy en de perverse president. Richmond geeft de vrouw een buitenparlementaire aframmeling, maar op haar beurt ziet zij kans Mr. America met een briefopener te verwonden. Op het moment dat zij hem de fatale steek wil toebrengen, stormen twee geheim agenten de slaapkamer binnen en schieten Christy twee kogels door het hoofd. In de commotie die daarop ontstaat, weet Whitney te ontvluchten met medeneming van een belangrijk bewijsstuk: de briefopener.

Richmond, die moet vrezen voor een vroegtijdig einde aan zijn politiek carrière, zet alles op alles om Whitney te pakken te krijgen. Maar het zijn z'n stafchef Gloria Russell en geheim agenten die - letterlijk - over lijken moeten gaan om de bejaarde inbreker definitief uit te schakelen. Whitneys dagen lijken geteld, maar hij wil zich niet zo maar gewonnen geven. In zijn kruistocht tegen de man in het Witte Huis krijgt Whitney hulp van een vroeger vriendje van zijn dochter, advocaat Jack Graham. Ook een lepe politie-inspecteur mengt zich in de strijd, die uitmondt in een spannend, onontkoombaar drama, dat de lezer een geheel andere kijk geeft op de mogelijkheden van briefopeners!

Baldacci is een begenadigd verteller. Hij verstaat de kunst om met de meest onverwachte wendingen de lezer constant op het verkeerde been te zetten. Zijn personages komen geloofwaardig over, hoewel sommigen wel erg vaak door ramen naar buiten staren. Niettemin zal het voor velen moeilijk zijn het boek ook maar een seconde terzijde te leggen. Puur leesgenot.

David Baldacci - Het recht van de macht, uitgeverij A.W. Bruna, 369 pag.

Deze recensie werd eerder gepubliceerd in september 1995