Bert Spoelstra - Waterlijk (2012)

Politiewerk blijft inspiratiebron én handicap


(Door Arno Ruitenbeek)

Bert Spoelstra heeft mijn onvoorwaardelijke sympathie. Ik volg de Limburgse rechercheur al een jaar of twintig. In die tijd heeft hij een mooi oeuvre opgebouwd. Bijna zonder uitzondering hebben zijn politieromans en thrillers een sterke intrige, met redelijk tot goed ontwikkelde karakters en is er met de geloofwaardigheid niets mis. En hoewel in de loop der jaren sterk verbeterd, blijft Spoelstra's politiewerk tegelijk een prachtige bron van informatie en inspiratie en zijn grootste handicap.

Ook in deze, op 2 juni verschenen policier, duikt die tweeslachtigheid op. Enerzijds een puik idee, naar behoren uitgewerkt ook, over een Limburgs rechercheteam dat hopeloos verstrikt raakt in de netten van staatsgeheimen en genadeloze politici, met name Hirsch Ballin en Bouterse. Anderzijds archaïsch en ambtelijk taalgebruik dat de tenen doet krommen. Superieuren die bassen, tijdsaanduidingen als 'nulachthonderdvijftienuur' en iemand die 'tegen zichzelf sputtert: 'Nu heb ik er pas echt de pest over in': ik vrees dat we dit tot in de lengte van dagen op de koop toe moeten nemen. Doen we met liefde voor een schrijver, die vorig jaar verraste met 'Duitse vriend' (zelfde uitgeverij uit Maastricht). Daarin wordt afgerekend met de erg vervelende gewoonte van Nederlanders om ook in de 21e eeuw Duitsers als 'de vijand' te zien.

Bert Spoelstra - Waterlijk. Uitgeverij Tic, 272 pag.

Drieëenheid (nieuws, 2012)

ESCOBER-THRILLERS WORDEN MISDAADSERIE

De thrillers van het schrijversduo Escober over held Sil Maier worden verfilmd. Producenten Rinkel Film en Fu Works hebben de rechten gekocht en werken aan een driedelige reeks gebaseerd op de Maier-trilogie.

Escober, pseudoniem van het schrijversduo Esther en Berry Verhoef, schreef 'Onrust', 'Onder druk' en 'Ongenade' over Sil Maier, een gecompliceerde man met een mysterieus dubbelleven. Het is de bedoeling dat deze alle drie voor televisie worden bewerkt, aldus Reinier Selen van Rinkel Film.

,,Het worden drie afzonderlijke verhalen over hetzelfde personage'', stelt Selen. ,,Maar er zit wel een grote rode draad in de trilogie. In die zin is het project te vergelijken met de 'Millennium-trilogie' van Stieg Larsson.''

Het scenario wordt geschreven onder leiding van Paul Jan Nelissen, eerder verantwoordelijk voor films als 'Van God los', 'TBS', 'Dennis P.' en 'Oorlogswinter'. De producenten zijn op dit moment op zoek naar een omroep die de reeks wil uitzenden.

Overigens is de Maier-trilogie niet het enige werk van Verhoefs hand, dat wordt verfilmd. Eind vorig jaar werden de filmrechten van de thriller 'Rendez-vous' verkocht. Producent Millstreet Films neemt de verfilming voor zijn rekening. De opnames van 'Rendez-vous' zouden dit jaar worden gemaakt. Het is de bedoeling dat de film in 2013 de bioscoop haalt.

(Bron: Nu.nl, De Spanningsblog)

Plaat van de maand (26)

De Spanningsblog besteedt met recensies, interviews en nieuws voornamelijk aandacht aan de hedendaagse thriller en de auteurs daarvan: Stephen King, Bram Dehouck, Simone van der Vlugt, noem maar op. De vroege Nederlandse misdaadroman is op deze site een ondergeschoven kindje. Maar verzamelaar Wim van Eyle biedt uitkomst. Uit zijn rijke collectie richt Van Eyle eens per maand de schijnwerper op het werk van een - soms vergeten - Nederlandse misdaadschrijver uit vroeger tijden. Vandaag de zesentwintigste aflevering uit de serie Plaat van de maand. Over Maarten Maartens, de Dostojewski van de lage landen.

NIET DE EERSTE

(Door Wim van Eyle)

Maarten Maartens was het pseudoniem van Jozua Marius Willem Schwartz (sinds 9 april 1889 van der Poorten Schwartz), de talentvolle auteur die op 15 augustus 1858 in Amsterdam geboren werd en op 3 augustus 1915 in Doorn overleed.

Hij was de zoon van de predikant August Ferdinand Carl Schwartz (geboren in het Pruisisch-Poolse Meseritz en aanvankelijk voorbestemd om rabbijn te worden) die in de Joodse gemeenschap in Londen werkte. Eerder werkte hij in Amsterdam waar hij de rijke Cornelia van Vollenhove huwde.

Jozua (Joost) groeide op in Engeland, maar na de dood van zijn vader (1870) ging hij naar Amsterdam en later Bonn om aan het gymnasium te studeren. In 1877 begon hij in Utrecht met de studie rechten, hij promoveerde in 1882. Een jaar later huwde hij zijn nicht Anna van Vollenhoven en maakte sindsdien verre reizen (geld was immers geen bezwaar...).

In 1885 debuteerde hij onder eigen naam met de in het Engels geschreven gedichtenbundel 'The morning of a love and other poems'. Er volgden nog zo'n 25 boeken en bundels, doorgaans op de markt gebracht door een Britse uitgever (o.a. Remington en later Heinemann en Bentley) en veelal geschreven in het Engels, een taal die Jozua goed beheerste.

Ook schreef hij twee misdaadboeken, 'The Black Box Murder' (anoniem verschenen in Engeland in 1889 en later vaak vertaald, echter nooit in het Nederlands) en 'The Sin of Joost Avelingh' (1889, ook vertaald en nu wel in het Nederlands). Dit boek schreef hij, evenals bijna al zijn latere boeken onder het pseudoniem Maarten Maartens ('dit is tenminste een naam die de Britten kunnen uitspreken'). Vertalingen van beide boeken gingen steeds onder de naam Maarten Maartens.

Heel lang, tot een paar jaar terug, ging men er van uit dat Maarten Maartens de eerste Nederlander was die een detective schreef. Dit is echter onjuist evenals de aanname dat Tesselhof of Stratenus de eerste geweest zou zijn. In de negentiende eeuw zijn zes boeken aan te wijzen die de misdaad als hoofdthema hadden en die door een Nederlander geschreven waren. De oudste is van L. van Eikenhorst (pseudoniem van de journalist Jan David de Vries), daterend uit 1845 met de fraaie titel 'Een bijvoegsel tot de waarachtige physiologie van Amsterdam'. Dit boek vond zijn grootste lezersgbied in Duitsland onder de titel 'Amsterdams Geheimnisse'.

Melati van Java (= 'Mooie bloem van Java'), pseudoniem van Nicolina Christina Sloot, kwam in 1887 op de markt met de roman 'Ontmaskerd'. Maarten Maartens (dus op plaats drie)produceerde 'The Black Box Murder' (1889) en 'The Sin of Joost Avelingh' (1889). Tenslotte is er dan nog het obscure 'Langzaam gif' van Claudius (pseudoniem van Louise A. Stratenus)uit 1895.

Dat de eerste drie misdaadboeken zo lang onopgemerkt bleven zal onder meer samengehangen hebben met de woonplaats van de auteurs. Van Eikenhorst verbleef in de gevangenis van Antwerpen (na belediging van de Staat der Nederlanden en flinke schulden in Belgie), Melati van Java woonde, voordat zij met haar damesromans naar Nederland kwam, op het eiland Java, Maartens schreef in het Engels.

De boeken van Maarten Maartens vielen bijzonder goed in Engeland, de Verenigde Staten en Duitsland. Hij bewoog zich niet in de literaire kringen van Nederland, maar iemand als Lodewijk van Deyssel prees later het werk van Maartens zeer. In de VS en Engeland werd hij wel vergeleken met grootheden als Ibsen, Tolstoi en Dostojewski. Het is een kleine schande dat Maartens in de Nederlandse literaire naslagwerken schittert door afwezigheid.

In 1901 kwam Maartens naar Nederland waar hij aan de rand van Doorn een schitterend groot en stijlvol huis (zeg maar kasteel) liet bouwen onder de naam Huize Zonheuvel. Later werd dit het Maarten Maartenshuis.

(Bronnen: Wim van Eyle, G.J. van Bork, Weblog over cultuur, Wikipedia)

Michael Berg - Nacht in Parijs (2012)

Slordig, slordig, slordig


(Door Wilko Voordouw)

Wat moet je met een boek dat omschreven wordt als literaire thriller, maar waarbij je na lezing achterblijft met het gevoel dat het niet genoeg literair en ook niet voldoende thriller is? 'Nacht in Parijs' van Michael Berg is zo'n boek. De vlag dekt de lading niet en er zijn nogal wat opmerkingen te maken bij de wonderbaarlijke avonturen van hoofdpersoon Chantal Zwart.

'Nacht in Parijs' is een boek met leuke ideeën. Het enige probleem is dat er blijkbaar bij uitgeverijen geen redacteuren meer zijn die een auteur eens confronteren met aantoonbare fouten en inconsequenties in de tekst. Of die gewoon eens waarschuwen dat auteurs hun boeken soms nodeloos gecompliceerd willen maken. 'Joh, schrap eens een subplot en kort je tekst eens pakweg honderd pagina's in'.

The House of Books ontbeert in ieder geval zo'n redacteur. Of - als die er wel is - was deze op de dag dat Berg zijn manuscript inleverde met vakantie.

Aangestoken door ronkende flapteksten als 'indringend verhaal', 'sterk uitgewerkte constructie' en 'in de top van thrillerschrijvend Nederland' begon ik aan 'Nacht in Parijs', de vijfde thriller van Berg met zijn hoofdpersoon, journaliste Chantal Zwart. Het grappige is, dat het in beginsel best een aardig verhaal is, maar dat het boek mank gaat door een aantal zwakke plekken. Zo probeert Berg de Franse actualiteit in zijn boek te verwerken. Dus lijkt de seksbeluste burgemeester erg veel op Dominique Strauss-Kahn. En als in Frankrijk schandalig wordt opgetreden tegen Roma-zigeuners, dan komen die in het verhaal terug als de ideale zondebokken. Alleen wordt dat dan op zo'n politiek-correcte manier gedaan, dat het bijna tenenkrommend is. Het zijn steevast geheimzinnige, raadselachtige mensen met heel veel geheimen. Degene die dan uitgroeit tot een belangrijker persoon in het verhaal wordt dan ineens beschreven als een soort van edele wilde.

Oké, een paar clichés mag best, maar je moet niet overdrijven.

Uit de beschrijving moet ik verder opmaken dat Michael Berg al lange tijd in Frankrijk woont. De vele beschrijvingen moeten de lezer dat ook laten geloven. Soms rijdt Chantal op haar scooter door de stad en wordt de route beschreven alsof Google Maps nauwlettend wordt gevolgd. Hier springt Berg nogal slordig om met de Franse namen en begrippen. Zo laat hij de Parijse voetbalclub PSG op pagina 181 voetballen in het Stade de France in Saint-Denis. Nee dus. Die club speelt in het Parc des Princes. De Parijse voorstad Villejuif wordt in het boek opgevoerd als 'Ville Juif' (pagina 255). Ook spreekt hij abusievelijk van het departement 'haute-Rhin' (Haut-Rhin) en van de in Parijs toch niet onbekende boulevard Magente (is Magenta). Zo zijn er nog wel meer slordigheden.

Dan is er nog iets. Er is een lid van de Assemblée Nationale vermist en hoofdpersoon Chantal Zwart is op z'n minst bekend met een getuige. Zou het dan werkelijk zo zijn dat dat de hoofdcommissaris besluit om die getuige te horen via de telefoon? Ik geloof het niet.

Met andere woorden: er schort nogal wat aan deze 'sterk uitgewerkte constructie' en als Michael Berg zich met dit boek in 'de top van thrillerschrijvend Nederland' nestelt, dan heb ik op voorhand geen hoge dunk van de rest.

Twee sterren voor de moeite.

Michael Berg - Nacht in Parijs. Uitgeverij The House of Books, 414 pag. (Winnaar van de Gouden Strop 2013)

Lengteverschil (nieuws, 2012)

JACK REACHER-FILM HEET GEWOON 'JACK REACHER'

Paramount Pictures heeft besloten de op stapel staande film rondom de door Lee Child gecreëerde held Jack Reacher gewoon 'Jack Reacher' te noemen. Dat zou, denken de filmbazen, meer weerklank vinden bij de fans van de einzelgänger met een groot rechtvaardigheidsgevoel, die van stad naar stad trekt en telkens in een situatie terecht komt waar hij radelozen te hulp schiet. Aanvankelijk had de film, die in december van dit jaar in de Amerikaanse bioscopen moet draaien, de titel 'One shot' meegekregen, naar een van de thrillers van Lee Child.

De Reacher-fans zullen nog wel moeten slikken dat de 1 meter 70 metende Tom Cruise in de huid is gekropen van de ruim 1 meter 95 lange, breedgeschouderde held, die boven zijn tegenstanders uittorent en hen tot moes slaat. In reactie daarop heeft Cruise eerder laten weten dat Lee Child voor honderd procent achter de keuze voor hem als hoofdrolspeler staat. En: ,,Het gaat niet om de lengte.''

Dat de titel van de film is veranderd, duidt er op dat de filmbazen en Cruise het niet bij een eenmalige Jack Reacher-film zullen laten en er een franchise-model op zullen loslaten. Immers, Cruise stond ook in meerdere 'Mission Impossible'-delen niet zonder succes zijn mannetje. De laatste film 'Ghost Protocol' bracht wereldwijd al ruim een half miljard euro op.

(Bron: Deadline)

Van grote invloed (nieuws, 2012)

'DE DAG VAN DE JAKHALS' AAN TOP IN CANON MISDAADLITERATUUR

'De dag van de Jakhals' (1971) van de Britse schrijver Frederick Forsyth is door kenners verkozen tot belangrijkste thriller in de geschiedenis van de misdaadliteratuur. De Crimezone Canon van de Misdaadliteratuur werd gisteravond op de Avond van het Spannende Boek bekendgemaakt. In de Canon staan vijftig titels die een grote invloed op de ontwikkeling van het thrillergenre wordt toegeschreven.

De Canon van de Misdaadliteratuur werd voor de eerste keer in Nederland samengesteld op initiatief van thrillersite Crimezone.nl op basis van de stemmen van meer dan dertig thrillerkenners (recensenten, misdaadauteurs, uitgevers en verzamelaars). Op de tweede plaats staat 'De aanklager' ('Presumed Innocent', 1987) van Scott Turow. 'Tien kleine negertjes' ('And Then There Were None', 1939) van Agatha Christie eindigde op de derde plaats.

De hoogste Nederlandstalige vermelding is terug te vinden op plaats 23: 'De macht van meneer Miller' van Charles den Tex uit 2005. In totaal zijn zes Nederlandse boeken in de Canon opgenomen. Naast Den Tex hebben 'Het gouden ei' van Tim Krabbé (plaats 26), 'De zaak Alzheimer' van Jef Geeraerts (30), 'Parels voor Nadra' van Joop van den Broek (37), 'De honden van het verraad' van Tomas Ross (41) en 'Terug naar de kust' van Saskia Noort (49) een vermelding in de lijst.

De Canon top 10

Frederick Forsyth - 'DE DAG VAN DE JAKHALS' (The Day of the Jackal, 1971)
Scott Turow - 'DE AANKLAGER' (Presumed Innocent, 1987)
Agatha Christie - 'TIEN KLEINE NEGERTJES' (And Then There Were None, 1939)
Martin Cruz Smith - 'GORKI PARK' (Gorky Park, 1987)
John Le Carré - 'SPION AAN DE MUUR' (The Spy Who Came in from The Cold, 1963)
Sir Arthur Conan Doyle - 'DE HOND VAN DE BASKERVILLES' (The Hound of the Baskervilles, 1902)
Patricia Highsmith - 'RIPLEY, EEN MAN VAN TALENT' (The Talented Mr. Ripley, 1956)
Ira Levin - 'KUS MIJ EN STERF' (A Kiss Before Dying, 1953)
Mario Puzo - 'DE PEETVADER' (The Godfather, 1969)
Thomas Harris - 'DE SCHREEUW VAN HET LAM' (Silence of the Lambs, 1987)

(Bron: Crimezone)