Schrijvenderwijs 6 (nieuws, 2026)

'Ik schrijf om het leven te leren begrijpen'



De Spanningsblog is negentien geworden. De komende tijd vieren we dat op deze plek met uitspraken van thrillerauteurs. We filteren hun ervaringen, tips en adviezen uit de honderden interviews op deze site. Vandaag is de schijnwerper gericht op de Schotse auteur Ian Rankin (1960).

Met zijn thrillers over inspecteur John Rebus onderzoekt Ian Rankin zijn eigen angsten en problemen. 'Hij is mijn gereedschap waarmee ik vragen stel over de wereld waarin we leven', aldus de auteur in een interview uit 2006. 'De reden dat ik schrijf is om het leven te leren begrijpen. Ik laat op Rebus grote thema's los: pedofilie, religieuze tegenstellingen, of we nu nog oorlogsmisdadigers moeten vervolgen, de identiteit van de Schotten. Omdat hij een rechercheur is, kan Rebus zich bewegen in alle lagen van de samenleving en kan hij met iedereen praten: politici, rechters, advocaten, de man in de straat.'

'Rebus en ik verschillen wel veel van mening. Hij is rechtser dan ik, maar ja, politiefunctionarissen zijn gewoonlijk ook behoorlijk conservatief. In het begin van ieder boek heeft hij nogal uitgesproken zwart-wit opvattingen over bepaalde onderwerpen en ik probeer hem gaandeweg wat bij te sturen.'

Een literaire onderscheiding is hem nog nooit ten deel gevallen. 'Misdaadauteurs winnen nu eenmaal nooit een Booker Prize of de Pulitzer. Toen ik nog jong was en net mijn literatuurstudie achter de rug had, wilde ik door de literaire elite als schrijver geaccepteerd worden. Maar dat gebeurde niet, omdat ik thrillers schreef. Maar er is een verandering gaande. Thrillers worden bestudeerd op de middelbare school en er is een hoogleraar die een boek heeft geschreven over mijn boeken. Misschien wordt over een generatie misdaadliteratuur wel geaccepteerd door het culturele establishment.'

'Mijn familie is niet bijzonder literair ingesteld', zei Rankin in een interview uit 2000. 'Mijn ouders lazen nooit. Ik was de eerste van de familie die naar de universiteit ging. Ik kom uit het mijnwerkersdorpje Cardenden, de meeste van mijn familieleden werkten in de mijnen. Ik heb geen flauw idee waar mijn interesse voor het schrijverschap vandaan kwam. Misschien heeft het wel te maken met het feit dat mijn vader vroeger veel verhalen vertelde. Hij verzon ze terwijl je bij hem op schoot zat. Mijn vader stierf toen ik dertig was en vier boeken had geschreven. Hij was bijzonder trots op me, maar kon er met zijn pet niet bij. 'Hoe kun je je brood verdienen met het vertellen van leugens', zei hij altijd. Hij heeft mijn eerste succes helaas nooit kunnen meemaken. Ook mijn moeder niet, zij overleed toen ik 19 was.'